Δύο ξεχωριστοί Αιγινήτες του 1821

Ο ναός των Ταξιαρχών στην Παχειά Ράχη της Αίγινας

Ο ναός των Ταξιαρχών στην Παχειά Ράχη όπου κηρύχθηκε η Επανάσταση στην Αίγινα

του Γιώργου Μπήτρου*

Στις 23 Μαρτίου 1821 η Αίγινα επαναστάτησε εναντίον των Τούρκων. Η επαναστατημένη Αίγινα μνημονεύεται ανάμεσα στις πρώτες περιοχές που υψώθηκε η επαναστατική σημαία. Στο μικρό ναό των Ταξιαρχών του χωριού Παχειά Ράχη κηρύσσεται η επανάσταση και πολλοί Αιγινήτες κατατάσσονται στα πρώτα στρατιωτικά σώματα που θα πολεμήσουν στον Ακροκόρινθο και στα Δερβενάκια. Σημαντικό ρόλο στη στράτευση των Αιγινητών έπαιξαν πολλοί σημαντικοί άνθρωποι οι οποίοι διέδωσαν από νωρίς τις ιδέες της Φιλικής Εταιρείας στην Αίγινα και στη συνέχεια στήριξαν σθεναρά την Επανάσταση με τη συμμετοχή τους, αλλά και καταβάλλοντας μεγάλο μέρος από την περιουσία τους. Αποτέλεσμα αυτής τους της δράσης ήταν η συμμετοχή 361 Αιγινητών Αγωνιστών σε πολεμικές επιχειρήσεις καθ’ όλη τη διάρκεια του αγώνα. Παράλληλα με τη συμμετοχή τους στα πολιτικά δρώμενα εξασφάλισαν για το νησί και τους κατοίκους του καλύτερη επιβίωση. Σήμερα στην πόλη της Αίγινας συναντάμε το Πύργο του Σπύρου Μάρκελλου, πρόκριτου της Αίγινας και στο λιμάνι το εξαιρετικό διατηρητέο (κοντά στη ψαραγορά) κτίριο του προεστού Γεωργίου Λογιωτατίδη. Ωστόσο ελάχιστοι από τους σημερινούς Αιγινήτες γνωρίζουν την προσφορά αυτών των δύο μεγάλων προγόνων μας. Η επέτειος της 25ης Μαρτίου, δίνει την ευκαιρία μιας πρώτης γνωριμίας μαζί τους.

Σπύρος Μάρκελλος

Ο Πύργος του Μάρκελλου - Αίγινα

Ο Πύργος του Μάρκελλου

Ο Σπύρος Μάρκελλος ήταν πρόκριτος της Αίγινας. Η οικογένεια του καταγόταν από την Κέρκυρα – σύμφωνα με πληροφορίες της Πολύμνιας Ηρειώτη-Θωμάκου. Ο πρώτος Μάρκελλος που ήρθε στην Αίγινα έχτισε τον ομώνυμο Πύργο κοντά στο λιμάνι, σε μια εποχή όπου δεν υπήρχε κανένα άλλο κτίσμα στη γύρω περιοχή. Ο Πύργος περιστοιχιζόταν από τάφρο, που έφτανε ως τη θάλασσα. Μία ξύλινη κινητή γέφυρα –που την έβγαζαν το βράδυ– συνέδεε το δεύτερο πάτωμα του Πύργου με το έδαφος. Στις τέσσερις γωνίες υπήρχαν στρογγυλοί πυργίσκοι (κλουβιά) όπου χωρούσαν 2-3 πολεμιστές, για προστατεύεται από τους κουρσάρους. Σύμφωνα με άλλη παράδοση ο Πύργος χτίστηκε (ίσως επισκευάστηκε) το 1802. Εκεί εγκαταστάθηκε η ελληνική κυβέρνηση (1826 και 1827-1828) Σε αυτόν τον Πύργο φιλοξενήθηκαν πολλά ιστορικά πρόσωπα, όπως ο Γεώργιος Υψηλάντης, όταν πέρασε από την Αίγινα πηγαίνοντας στο Ναύπλιο για την ανακομιδή των οστών του αδελφού του Δημητρίου Υψηλάντη.

Ο Σπύρος Μάρκελλος μυήθηκε στην Φιλική Εταιρεία από νωρίς και όταν σήμανε η ώρα της Επανάστασης ξεσήκωσε τους Αιγινήτες μαζί με τον Γεώργιο Λογιωτατίδη. Με τους πρώτους Αιγινήτες αγωνιστές πήρε μέρος στην πολιορκία του Ακροκορίνθου. Μαζί με τον Λογιωτατίδη εκλέχτηκε παραστάτης της Αίγινας στην Α΄ Εθνική Συνέλευση. Το 1824 διορίστηκε στα Δερβενοχώρια να φροντίζει για τις καυστικές ύλες του αγώνα. Το 1828 έγινε μέλος της επιτροπής για την ίδρυση και συντήρηση των τοπικών σχολείων της Αίγινας μαζί με τον αρχιμανδρίτη Γρηγόριο Μοίρα. Την ίδια χρονιά διορίστηκε γενικός φροντιστής του στρατού της Ανατολικής Ελλάδας με μισθό 500άρχου. Συγχρόνως προμήθευε με τρόφιμα τους εργάτες που έχτιζαν το Ορφανοτροφείο στην Αίγινα. Με δικές του ενέργειες φρόντισε να γίνει η Αίγινα πρωτεύουσα της επαρχίας Πόρου, Αιγίνης και Αγκιστρίου. Η έντιμη δράση του συνεχίζεται και στα χρόνια της Βασιλείας του Όθωνα. Μαζί με τον Γεώργιο Λογιωτατίδη επισκέπτονται τον βασιλέα το 1841 ως εκπρόσωποι της Αίγινας. Ήταν αρκετά εύπορος και αυτό του εξασφάλιζε προνομιακή θέση στο νησί και μεγάλη επιρροή στους κατοίκους του. Στη Μεγάλη Εκκλησιά (Μητρόπολη) είχε αφιερώσει την εικόνα του Αγίου Σπυρίδωνα η οποία βρίσκεται μέχρι σήμερα στο Τέμπλο του ναού. Από το γάμο του με την Ανθή απέκτησε τρεις γιούς τον Αντώνη, τον Παναγή και το Γιωργάκη.

Γεώργιος Λογιωτατίδης

Ο Γεώργιος Λογιωτατίδης υπήρξε από τους πλουσιότερους Αιγινήτες της εποχής του. Σύμφωνα με μια αιγινήτικη παράδοση κατείχε το 1/3 της έκτασης του νησιού, περιουσία αξίας 80.000δρχ. και ετήσιο εισόδημα 8.000 δρχ., ενώ στην κατοχή του ήταν το νησί Κυρά, και ήταν επίσης μέτοχος και σε καίκια. Ο πατέρας του Παντελάκης Οικονόμου ήταν προεστώς της Παλιαχώρας και τον ονόμασαν Λογιώτατο, επειδή ήταν μορφωμένος και το επίθετο αυτό συνόδευσε και μερικούς απογόνους του. Εκτός από τον Γεώργιο, ο Παντελάκης είχε και άλλους δύο γιούς τον Σωκράτη που έγινε δήμαρχος Αίγινας και δολοφονήθηκε το 1865 και τον Παρθένιο, μοναχό που ανακάλυψε στο κτήμα του την εικόνα της Παναγίας και αφιέρωσε για το λόγο αυτό το κτήμα με την υπόγεια εκκλησία που βρέθηκε εκεί (Φανερωμένη) στο Μοναστήρι της Παναγίας Χρυσολεόντισσας.

Η παράδοση του Ακροκορίνθου

Η παράδοση του Ακροκορίνθου

Ο Γεώργιος Λογιωτατίδης μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία και μόλις ξέσπασε η Επανάσταση ξεσήκωσε τους Αιγινήτες μαζί με τον Σπύρο Μάρκελλο. Η συμμετοχή του στις πρώτες επιχειρήσεις του αγώνα βεβαιώνονται από τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, τον Νικηταρά, τον Δημήτριο Υψηλάντη, τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη και τον Ανδρέα Ζαίμη. Πήρε μέρος στην πολιορκία του Ακροκορίνθου, στην εκστρατεία στα Δερβένια και στη μάχη στα Δερβενάκια. Αργότερα πήρε πολιτικά αξιώματα, ενώ κατά τη διάρκεια της επανάστασης ήταν δημογέροντας και μέλος της επιτροπής Καταλυμάτων. Ήταν μέλος της εφορείας των Αλληλοδιδακτικών Σχολείων και των Σχολείων Ελληνικών Σπουδών της Αίγινας.

Όσο ο Ιωάννης Καποδίστριας κυβέρνησε τη χώρα ο Γεώργιος Λογιωτατίδης στάθηκε στο πλευρό του. Ο κυβερνήτης τον διόρισε ειρηνοδίκη στην Αίγινα. Τον Αύγουστο του 1831 ο Ι. Καποδίστριας τον διόρισε πρόεδρο της συνάθροισης των εκλογέων. Ως εκπρόσωπος των δημοτών της Αίγινας συναντάται με το βασιλέα Όθωνα το 1841. Το 1842 εκλέχτηκε επαρχιακός σύμβουλος. Έγινε δήμαρχος της Αίγινας (1836, 1841, 1852) και πολλές φορές δημοτικός πάρεδρος. Στη Μεγάλη Εκκλησία (Μητρόπολη) αφιερώνει τη εικόνα του Αγίου Γεωργίου. Στο σπίτι του στο λιμάνι φιλοξένησε το βασιλιά Όθωνα και την Αμαλία. Υπέγραφε ως οπλαρχηγός, μόνος ή μαζί με τον Νικηταρά και τον Μακρυγιάννη όλα τα πιστοποιητικά των αγωνιστών της Αίγινας, ενώ κατήρτισε τον κατάλογο για να πάρουν σύνταξη και αριστεία οι αγωνιστές.

Ο Γιώργος Μπήτρος είναι εκπαιδευτικός και υπεύθυνος του Πνευματικού Κέντρου Κυψέλης.

Advertisements
This entry was posted in Συνεργασίες and tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

24 Responses to Δύο ξεχωριστοί Αιγινήτες του 1821

  1. Ο/Η Γιώργος Μπήτρος λέει:

    Χρόνια πολλά Γρηγόρη, ευχαριστώ πολύ.

  2. Ο/Η astrampsychos λέει:

    Εξαιρετικό κείμενο που συμβάλλει στην αιγινογνωσία μας (για να δανειστώ μια έκφραση του aeginafirst).

  3. Ο/Η Ανώνυμος. λέει:

    Πολλά λέγονται και γράφονται κατά καιρούς για την εποχή του Καποδίστρια. όμως τίποτε ουσιαστικό δεν γίνεται αφού ο επισκέπτης δεν έχει να δει ΤΙΠΟΤΑ από εκίνη την εποχή. Τι φωνάζετε εσείς οι Αιγινήτες ότι ήσασταν πρώτη πρωτεύουσα; Που το δείχνετε αυτό; Που το προβάλετε; Πως το υποστηρίζετε; Με χαλάσματα, ερείπια, και άθλια κτίρια που τα λέτε Καποδιστριακά; Αλήθεια που είναι; Που μπορεί να τα βρει κάποιος όταν βγαίνει από το καράβι; Πως θα πάει; Πως θα τα ξεχωρίσει από τα άλλα κτίρια; έχουν επιγραφή απ’ έξω;
    Κατάντια, ερημιά και απαισιοδοξία.

    ΝΤΡΟΠΗ ΣΑΣ

  4. Ο/Η Αnonimos λέει:

    file tha ta sosei o Grigoris otan ginei dimarxos. Tora den adeiazei giati vazei fotovoltaika

  5. Ο/Η Tακης λέει:

    Η Εκκλησία της Παχείας Ράχης που έχετε βάλει τη φωτογραφία της δυστυχώς αδικείται με αυτή τη φωτογραφία. Την έχει ανακαινίσει ο παπάς της ενορίας με χρήματα που του έδωσαν αυτοί που τους αποκαλείται ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΔΕΣ. Αυτοί έδωσαν χρήματα γιατί αυτοί αγαπούν την Αίγινα. Εσεις την ξεπουλήσατε και την ξεπουλάτε ακόμα. Οι κάτοικοι της Παχιοράχης δεν έδωσαν δραχμή για την εκκλησία. Μόνο ξέρουν να καμαρώνουν με τα λεφτά άλλων.

  6. Ο/Η Ανώνυμος. λέει:

    Κύριε Τάκη μιλάτε γι αυτούς που έχουν κάνει κατάληψη στο παλιό δημοτικό σχολείο του χωριού; Γιατί αν μιλάτε γι’ αυτούς τότε θα πρέπει να σας πως ότι αυτοί νοιάστηκαν γι’ αυτό το χωριό. Αυτοί το ανέδειξαν, του έδωσαν αξία για να πηγαίνουν κάτι σα και σένα και να κάνουν τις βόλτες τους με τις τζιπάρες που αγόρασαν από τα λεφτά που έβγαλαν πουλώντας τα κτήματά τους.

  7. Ο/Η Τάκης λέει:

    Δε σε παρακαλέσαμε να μην ερχόσουν και να μην αγόραζες. Αν μετάνιωσες πούλα το και φύγε.

  8. Ο/Η Ανώνυμος. λέει:

    ΝΤΡΟΠΗ ΣΑΣ ΚΥΡΙΕ Ή ΚΥΡΙΑ. ΝΤΡΟΠΗ ΣΑΣ

  9. Ο/Η ANie λέει:

    έχουμε λύσει τα προβλήματα όλα και αυτός που μας απέμεινε είναι ο καυγάς ο συμηθισμένος

  10. Ο/Η Ανώνυμος. λέει:

    Η αντιπαράθεση μεταξύ Αθήνας και Αίγινας κρατάει από π. Χ. και συνεχίζεται καλά και στα 2011

  11. Ο/Η φίστικος λέει:

    γιατί αυτός ο σουρεαλιστικός καυγάς μεταξύ «Τάκη» και «Ανώνυμου» μου φαίνεται τελείως φτιαχτός ? και μάλιστα άτεχνα φτιαγμένος? ξεκινάνε και οι δυο υπέρ των Παχιορραχιτών παρασκευάδων και στη μέση ο ένας αλλάζει στάση…. λίγη σοβαρότητα δεν βλάπτει!!!Να παρέμβει ο αρθρογράφος παρακαλώ!!!!

  12. Ο/Η Ανώνυμος. λέει:

    κύριε φίστικε γιατί τέτοια έννοια για το χωριό της Π. Ράχης; Εσείς στην πόλη της Αίγινας δεν φυτρώνεται;

  13. Ο/Η ΚΗΡΥΞ ΤΗΣ ΑΙΓΙΝΗΣ λέει:

    «…Κατά την εποχήν της Τουρκοκρατίας… εις του γένους Λογιωτατίδου ή Λογιωτάτου εκάθητο εις την Παλαιάν Χώραν ονομαζόμενος Παντελάκης Οικονόμου… … Απεσταλμένος του Βοϊβόδα Αθηνών… … … διήλθε από την Παλαιάν Χώραν Αιγίνης διά να πληροφορηθεί εάν ούτοι ήσαν ευχαριστημένοι από την διοίκησιν του ομοεθνούς του Διοικητού. Πάντες οι παρευρισκόμενοι ετήρησαν βαθείαν σιγήν και μόνον ο γέρων Παντελάκης Οικονόμου εγερθείς είπε προς τον απεσταλμένον τα ακόλουθα:
    «Καλώς ωρίκατε, μα πολύ αργήκατε.
    Οι Αρβανιτάδες σας μας αφανίκανε,
    κότες τσαι πουλιά δεν μας αφήκανε»
    Έκτοτε ο γέρων Παντελάκης Οικονόμου εκαλείτο Λογιώτατος και το επώνυμον αυτό εκληρονόμησαν και οι απόγονοί του»
    τ. 24, σ.197

  14. Ο/Η istor λέει:

    δείγμα μεγάλης…..μόρφωσης !!!!!!

  15. Ο/Η Γιώργος Μπήτρος λέει:

    Ευχαριστούμε για την παράθεση του αποσπάσματος από τον «Κήρυκα της Αίγινας». Ένα σχόλιο το οποίο βοηθά στο διάλογο και την ανταλλαγή πληροφοριών πάνω στο θέμα της ανάρτησης.
    Όπως καταλαβαίνετε ο χώρος ενός μπλογκ δεν επιτρέπει εκτενής αναφορές και παράθεση αναλυτικών πληροφοριών. Είναι γνωστά αυτά τα αποσπάσματα που υπάρχουν στα ιστορικά άρθρα του «Κήρυκος». Ευτυχώς τα τελευταία χρόνια ο αντιδήμαρχος κ. Νεκτάριος Κουκούλης με τη σύμφωνη γνώμη του κ. Β. Λυκούρη προχώρησε στην επανέκδοση του «Κήρυκος». Μια αξιέπαινη προσπάθεια που παρουσιάστηκε σε ειδική εκδήλωση στο Πνευματικό Κέντρο Κυψέλης.
    Επίσης πολλές πληροφορίες για τους δύο προύχοντες της Αίγινας μπορέι κάποιος να βρει στα ιστορικά βιβλία της Γ. Κουλικούρδη {ΑΙΓΙΝΑ Ι, ΙΙ, ΙΙΙ} και του Κ. Σταμάτη {ΑΙΓΙΝΑ Ι, ΙΙ}.

  16. Ο/Η κάτοικος Οινώνης λέει:

    συγχαρητήρια κε Μπήτρο για την γνώση της ιστορίας.βέβαια αυτά τα έχετε πάρει από το αρχείο της Κουλικούρδη μαζί με την κυρία Λίνα.Με ξένα κόλλυβα κάνετε μνημόσυνο?

  17. Ο/Η Ανώνυμος. λέει:

    Εκτός του γεγονότος ότι είστε ανάγωγος αποδεικνύεται ότι είστε και άσχετος γύρω από την Αιγινήτικη πραγματικότητα. Μην στοχοποιείται πρόσωπα όταν δεν γνωρίζετε και μην δημιουργείται εντυπώσεις εν ονόματι της ανωνυμίας. Να είστε πιό προσεκτικός.

  18. Ο/Η MM λέει:

    MONOS SOU ROTAS MONOS SOU APANTAS MONOS SOU KATIGOREIS MONOS SOU YPERASPIZESE MONOS SOU TA GRAFEIS MONOS SOU TA DIAVAZEIS

  19. Ο/Η SOS λέει:

    [Το σχόλιο διαγράφηκε από τους διαχειριστές διότι περιείχε απαράδεκτη και προσβλητική προσωπική επίθεση]

  20. Ο/Η adonis λέει:

    Απλως θα επικροτουσα μια εκδοση της νεωτερης ιστοριας της Αιγινας.

  21. Ο/Η Ανώνυμος λέει:

    Πολύ ενδιαφέρον το άρθρο, άθλιος ο καυγάς.

  22. Ο/Η Στέλιος λέει:

    ΠΡΟΣ Γ. ΜΠΗΤΡΟ
    «ενώ κατήρτισε τον κατάλογο για να πάρουν σύνταξη και αριστεία οι αγωνιστές»

    Υπάρχει πουθενά αυτός ο κατάλογος;;;

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s