«…και φωτιές ανάβανε στους απάνω δρόμους…»

 της Λίνας Μπόγρη-Πετρίτου*

Δεν είναι και πολλά τα χρόνια που πέρασαν από τότε που οι γειτονιές ήταν ακόμα ζωντανές, και οι γειτόνισσες έκαναν γειτονικό καθισμένες μπροστά στις αυλόπορτες, που τα παιδιά έτρεχαν τριγύρω τους, παίζοντας κυνηγητό, πινακωτή και ξυλίκι. Τότε που οι νέοι και οι νέες, περίμεναν πώς και πώς να ʼρθουν οι μικρές προφητικές γιορτές για να ξεδώσουν και να χαρούν, προκαλώντας την τύχη να τους δείξει τα «σημάδια» για την ή τον σύντροφο της ζωής τους, βάζοντας τα ριζικά στον Κλήδονα με τ’ αμίλητο νερό!

Στη γέννηση του Άη Γιαννιού, που άνοιγε το θερινό λιοστάσι. Ένα έθιμο που έχει τις ρίζες του στην αρχαιότητα, πανελλήνιο αλλά και πανευρωπαϊκό. Σχετικά με την καθιέρωση της φωτιάς, η παράδοση αναφέρει πως η ετοιμόγεννη Ελισάβετ, μητέρα του Άη Γιάννη, συνεννοήθηκε με την εξαδέλφη της Μαρία, μητέρα του Χριστού, πως θα την ειδοποιούσε να έρθει μόλις άρχιζαν οι πόνοι του τοκετού, με μια μεγάλη φωτιά που θα άναβε στο λόφο.

Η λέξη Κλήδονας, παράγεται από την αρχαία λέξη κληδών που σημαίνει μήνυμα, προφητεία.

Βασικό στοιχείο του Κλήδονα, το νερό που μιλάει, και για να γίνει αυτό πρέπει να είναι από το προηγούμενο βράδυ… αμίλητο!

Το νερό ερχόταν μέσα σε άσουρτο (αμεταχείριστο) κανάτι από το πηγάδι της γειτονιάς με τις κοπελιές που δεν μιλούσαν καθόλου μέχρι να το ρίξουν σε άσουρτο επίσης χάλκινο ή πήλινο δοχείο με πλατύ στόμιο, και έριχναν μέσα τα ριζικά, μικρά αντικείμενα, όπως δακτυλήθρες, τσιμπιδάκια, παραμάνες κ.ά. Το σκέπαζαν με κόκκινο πανί και το άφηναν όλη τη νύχτα στο λιακό να αστρονομιστεί κάτω απ’ τ’ αστέρια και το φεγγάρι, για να ʼναι καλορίζικα.

Τη μέρα της γιορτής, στις 12 το μεσημέρι, τα κορίτσια κοίταζαν με καθρέφτη μέσα στο πηγάδι, να ξεχωρίσουν το πρόσωπο εκείνου που θα παντρευτούν ή κάτι που θα ʼχε σχέση με τη δουλειά που έκανε!

Το απόγευμα, άνοιγαν τον Κλήδονα με το δίστιχο:

Ανοίγουμε τον Κλήδονα, με τ’ Αγιαννιού τη χάρη
κι οπού ʼναι καλορίζικος ας έρθει για να πάρει

και ένα αγόρι που είχε και τους δυο γονείς, έβγαζε ένα, ένα τα ριζικά καθώς ακουγόταν ένα τυχερό δίστιχο για το καθένα, χωρίς να λείπουν και τα… περιπαιχτικά. Όταν η διαδικασία έφτανε στο τέλος, οι «ελεύθεροι», μπούκωναν το αμίλητο νερό και έτρεχαν σε κοντινό σταυροδρόμι με την ελπίδα ν’ ακούσουν το όνομα του… μελλοντικού συντρόφου! Στο τέλος της γιορτής, άναβαν τρεις φωτιές με τα πρωτομαγιάτικα στεφάνια, που πηδούσαν τρεις φορές από πάνω τους, για την… καλή υγεία!

Εκείνα τα όμορφα χρόνια, στην παλιά μας Αίγινα, με τις γιορτές, τα έθιμα και την ανεμελιά της νιότης, ο Κλήδονας με τα ριζικά του, χάριζε την ελπίδα… στους απελπισμένους, και την ευτυχία αλλά και την υπόσχεση στους ερωτευμένους!…

Τάζω κερί στην Παναγιά, και στο Χριστό λιβάνι,
να μας βοηθήσει μάτια μου να βάλουμε στεφάνι

Τριανταφυλλένιο πρόσωπο και μάτια μενεξέδες
για σένα γλυκοκελαηδούν τ’ αηδόνια στους μπαξέδες

Μου ʼπες πως θες να μ’ αρνηθείς, τί έχω εγώ να χάσω;
Δυο μέρες θα σ’ αναζητώ, στις τρεις θα σε ξεχάσω!

Μαυριδερή σε είπανε, και μη σου κακοφάνει
Μαύρο και το γαρύφαλλο, πουλιέται με το δράμι

Δεν θέλω πια να μου μιλάς χρυσό μου πορτοκάλι,
γιατί έμαθα στο σπίτι σας πως μπαινοβγαίνουν κι άλλοι.

Στην Αυλή του Λαογραφικού Μουσείου, σήμερα στις 8.30 το βράδι, ανοίγουμε κι εφέτος τον Κλήδονα.

Η Λίνα Μπόγρη-Πετρίτου ασχολείται συστηματικά με την Τοπική Ιστορία και την Λαογραφία της Αίγινας και αρθρογραφεί για τα θέματα αυτά στον τοπικό τύπο.

Advertisements
This entry was posted in Aegina First, Συνεργασίες and tagged , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

6 Responses to «…και φωτιές ανάβανε στους απάνω δρόμους…»

  1. Ο/Η Φίλος Ανώνυμος λέει:

    Αυτά τα «ωραία» χρόνια ο μέσος όρος ζωής ήταν 45 χρόνια, οι άνθρωποι ήταν ευτυχείς αν χόρταιναν και «έβλεπαν ποδόγυρο» μετά το γάμο στην παπαδοκρατούμενη κοινωνία. Να μη τα ξεχνάμε…

  2. Ο/Η Ανώνυμος λέει:

    Η Ελλάδα κλυδωνίζεται και η Αίγινα κληδονίζεται…

  3. Ο/Η Ο αργοπορημένος Παρασκευάς λέει:

    Λίνα πάλι μεγαλούργησες !!!! Ελπίζω να προλάβω σήμερα τον Κλήδονα

  4. Παράθεμα: «…και φωτιές ανάβανε στους απάνω δρόμους…» | Το σπιτάκι της Μέλιας

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s