Τί λείπει από την Αίγινα;

Γιάννης Μόραλης, «Μαγαζί στην προκυμαία», Αίγινα 1950.

του Γιώργου Μπήτρου*

Τα τελευταία χρόνια παρατηρούνται συχνές αναφορές του εβδομαδιαίου τύπου ή των ταξιδιωτικών εντύπων στην Αίγινα. Θα έλεγε κανείς ότι πολλοί είναι αυτοί που ανακάλυψαν ξανά την Αίγινα ως τόπο διακοπών – κοντινή, εύκολη και οικονομική απόδραση για το Σαββατοκύριακο. Στην κατεύθυνση αυτή έχουν συμβάλει πολλοί παράγοντες, όπως η οικονομική συγκυρία που αποτρέπει τα μακρινά ταξίδια, αλλά και η διοργάνωση ποικίλων πολιτιστικών εκδηλώσεων, συμπεριλαμβανομένου και του Φεστιβάλ φιστικιού, που προσέδωσαν στο νησί δημοσιότητα, λάμψη, γκλαμουριά και μπόλικη δόση από life style. Η επιστροφή της Αίγινας στις σελίδες των περιοδικών και, γενικότερα, του τύπου δεν οφείλεται σε μια συντονισμένη και συγχρονισμένη από κοινού προσπάθεια των υπηρεσιών του Δήμου με τους διάφορους επαγγελματικούς φορείς που δραστηριοποιούνται στο χώρο του τουρισμού, όσο σε αποσπασματικές ιδιωτικές πρωτοβουλίες συλλόγων, φορέων, ενώσεων, αλλά κυρίως φίλων της Αίγινας, επισκεπτών, δημοσιογράφων, επιστημόνων που ασχολούνται με την έρευνα, τη λαογραφία, τον εναλλακτικό τουρισμό, την πεζοπορία. Κοντά σε αυτούς συναντάμε απλούς ανθρώπους, εραστές της Αιγινήτικης φύσης. Πουθενά ένα κοινό μέτωπο προβολής του νησιού. Παντελής απουσία συντονισμού και χάραξης τουριστικής πολιτικής. Αντιθέτως θριαμβεύει η ιδιωτική πρωτοβουλία, οι μοναχικές αγνές και ανιδιοτελείς –γι’ αυτό και ηρωικές– προσπάθειες. Έστω κι έτσι, όμως, έχουν γίνει αρκετά βήματα.

Γι’ αυτούς τους λόγους, και για πολλούς άλλους, ίσως είναι η καταλληλότερη στιγμή να τεθούν επί τάπητος κάποιες σκέψεις, οι οποίες θα συμβάλλουν στη σωστή κατεύθυνση μιας ήπιας αλλά αποδοτικής ανάπτυξης που θα βγάλει το νησί από το τέλμα και τα αδιέξοδα των τελευταίων δεκαετιών και θα του εξασφαλίσει την οφειλόμενη αποκατάσταση, ως μοναδικού τόπου, και αίγλη, ως ιδιαίτερου ιστορικού νησιού.

Οφείλουμε καταρχήν να είμαστε ειλικρινείς στις προσθέσεις μας. Να σεβαστούμε τον άνθρωπο κάτοικο, επισκέπτη, παραθεριστή, όσο και τη διαχρονική ιστορική πορεία του νησιού. Να τολμήσουμε έναν τίμιο απολογισμό των μέχρι σήμερα πεπραγμένων, δεδομένων και, γιατί όχι, επιτευγμάτων. Να καταθέσουμε την εμπειρία. Να αφουγκρασθούμε το σήμερα. Να υποψιαστούμε το μέλλον. Να δούμε χωρίς κόμπλεξ τι συμβαίνει γύρω μας. Να παραδεχτούμε τα λάθη. Να εντοπίσουμε τις ελλείψεις.

Επιτέλους είναι η πλέον πρόσφορη στιγμή, η Αίγινα να κάνει τη διαφορά. Να προβάλει την ιδιαιτερότητά της. Αυτήν που θα την καθιστά απόλυτο και αδιαφιλονίκητο προορισμό. Όταν κάθε νησί και κάθε χωριό της ηπειρωτικής και ορεινής Ελλάδας έχει αξιοποιήσει την ιδιαιτερότητά του, η Αίγινα έχει αρκεστεί στην προβολή κάποιων εικόνων και προορισμών που πλέον δεν μπορούν να ενδιαφέρουν γιατί, απλά, είναι συμβατικοί, αναγνωρίσιμοι, τετριμμένοι ή, στην καλύτερη περίπτωση, προσφέρονται και από άλλους σε καλύτερο και πιο δελεαστικό αμπαλάζ.

Τί θα προκαλέσει το σημερινό άνθρωπο της πόλης να επισκεφτεί και πάλι την Αίγινα; Σε μια παλαιότερη επίσκεψη του είχε προσκυνήσει τον Άγιο Νεκτάριο ή σαν μαθητής μπορεί με το σχολείο του να είχε επισκεφτεί την Αφαία. Φτάνουν όμως αυτά; Είναι αρκετά σήμερα; Γεμίζουν ικανοποιητικά μια μονοήμερη ή διήμερη απόδραση; Ακόμα στριφογυρίζει στο μυαλό μου η φράση ενός παλαιού φίλου εκπαιδευτικού που ειρωνικά μου επαναλάμβανε το ερώτημα: «μα δεν έχει να δει κανείς τίποτε άλλο στην Αίγινα;»

Η διαχρονική ιστορία της Αίγινας, που επιμελώς προσπερνάμε, είναι μια μεγάλη ευκαιρία για το νησί. Τόποι γεμάτοι ιστορία, μύθο και θρύλους περιμένουν υπομονετικά την αξιοποίησή και προβολή τους. Η ορεινή Αίγινα, το Ελλάνιον Όρος με τις αρχαίες σουβάλες, τα πέτρινα μονοπάτια, ο μπουρδέχτης στον Άγιο Λέοντιο, το καστρομονάστηρο της Χρυσολεόντισσας, οι αγροτικοί ή κτηνοτροφικοί οικισμοί, οι ανεμόμυλοι, τα παρατηρητήρια, ο αιωνόβιος ελαιώνας, τα αλώνια, τα παλιά πατητήρια, φέρνουν στο φως μια άλλη Αίγινα. Είναι αυτή που ξαφνιάζει πολλούς δημοσιογράφους που επιχειρούν αφιερώματα που προκαλούν αίσθηση. Δίπλα σε αυτά, η νεότερη ιστορία με τα απαράμιλλα ίχνη της στα εγκαταλελειμμένα από την πολιτεία Καποδιστριακά κτίρια. Από κοντά και τα παραδοσιακά προϊόντα της Αιγινήτικης γης όπως προβλήθηκαν με τόση επιτυχία και φαντασία στα τελευταία φεστιβάλ φιστικιού. Ναι η Αίγινα έχει τα δικά της προϊόντα, αλλά ποιος τα είχε προσέξει μέχρι τώρα; Ποιοι τα είχαν προβάλει;

Νίκος Νικολάου, «Μαγαζί στην Αίγινα», Αίγινα 1950.

Στον ευλογημένο τόπο της Αίγινας δεν χρειάζεται να κτίσουμε κάτι άλλο, ούτε να δημιουργήσουμε ή διαμορφώσουμε τόπους αναψυχής και περιπάτου. Δεν χρειάζεται να ξεκινήσουμε από την αρχή όπως έκαναν σε άλλα νησιά. Αρκεί μόνο να ξεχορταριάσουμε την αυλή μας. Να την αγαπήσουμε και να φιλέψουμε σε αυτήν τον ξένο. Να οργανώσουμε την καθημερινότητα, να βάλουμε κανόνες που θα είναι από όλους σεβαστοί. Να δημιουργήσουμε στοιχειώδεις υποδομές. Γιατί ο τόπος μας τα έχει όλα. Αυτό που του λείπει μόνο είναι η αγάπη των ανθρώπων, που θα τον κάνει να ανθίσει και πάλι. Τότε θα φανεί και πάλι η ομορφιά του. Αγάπη που θα συνοδεύεται από βαθιά γνώση του τόπου. Πραγματικά αγνοούμε τον τόπο μας. Καθόμαστε στα πρώτα δωμάτια και πεισματικά αρνούμαστε να ανοίξουμε την πόρτα που οδηγεί στο κελάρι ή στο πατάρι. Μόνο που εκεί βρίσκεται ο θησαυρός. Μας αρκούν οι πρωτευουσιάνικες ανέσεις, οι ρυθμοί της πόλης που υιοθετούμε απερίσκεπτα, οι φωταψίες, το τουριστικό κιτς, οι αλυσίδες καταστημάτων κινητής τηλεφωνίας ή ταχυφαγίας. Ονειρευόμαστε να πίνουμε εσπρέσσο σε πλακόστρωτες πλατείες τύπου πόλης. Και όταν το κατορθώσουμε, μετά από πολλές σπάταλες μελέτες και φτηνά υλικά, απολαμβάνουμε ύστερα την «ανάπτυξη» που με κόπους πετύχαμε. Ξεχνώντας ότι έχουμε μπολιαστεί, θαμπωθεί, ξελογιαστεί με κάτι τόσο ξένο που μας οδήγησε να απαρνηθούμε τα προνομιακά μας υπάρχοντα – όπως αναφέρει η συγγραφέας Ιωάννα Καρυστιάνη – δηλαδή τον σπιτικό κήπο, την τοπική αρχιτεκτονική, αυτή την μικροκλίμακα που είναι πολύ πιο κοντά στα ανθρώπινα μέτρα. Αν για κάτι αγαπήθηκε παράφορα η Αίγινα από ανθρώπους των γραμμάτων και της τέχνης και τους οδήγησε να την κάνουν μόνιμο τόπο κατοικίας και δημιουργίας, είναι για αυτήν την μικροκλίμακα, που δυστυχώς σήμερα έχουμε απεμπολήσει. Θα έλεγε κανείς πως η Αίγινα σα να μη θέλει να είναι επαρχία. Σα να ντρέπεται. Όμως εδώ βρίσκεται το λάθος αλλά και η ζητούμενη διαφορά. Και υπεύθυνοι γι’ αυτό είμαστε όλοι. Όλοι εμείς που δε θελήσαμε να αποκτήσουμε ουσιαστική γνώση του τόπου, αυτοπεποίθηση και μια στοιχειώδη περηφάνια για το νησί μας. Από το σημείο αυτό μπορεί να γίνει μια καινούργια αρχή. Η ουσιαστική γνώση του τόπου μπορεί να σταθεί αφετηρία μιας πορείας αποκατάστασης και ανάπτυξης της Αίγινας.

* Με το άρθρο αυτό, που μας έστειλε ο Γιώργος Μπήτρος εγκαινιάζουμε μια νέα σειρά εξωτερικών –επωνύμων ή μη– συνεργασιών. Ο κ. Μπήτρος είναι εκπαιδευτικός και πρόεδρος του Πνευματικού Κέντρου Κυψέλης.
Advertisements
This entry was posted in Συνεργασίες and tagged , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

9 Responses to Τί λείπει από την Αίγινα;

  1. Ο/Η Ανώνυμος λέει:

    Τελικά υπάρχει κάτι που να προσελκύει τον κόσμο της Αθήνας στο νησί ή δεν υπάρχει; Γιατί στην αρχή καταλαβαίνουμε ότι υπάρχει και στο τέλος ότι δεν υπάρχει. Μήπως ο συγγραφέας εννοεί ότι υπάρχει αλλά κινδυνεύει

  2. Ο/Η MikGeo λέει:

    Άρθρα για το νησί μας -και μάλιστα ποιοτικά και γραμμένα με αγάπη- οπωσδήποτε «κάνουν τη διαφορά» σε μια ιστοσελίδα, πολύ περισσότερο μάλιστα σε μια ιστοσελίδα που διακήρυξε εξ αρχής τις αρχές της, τα πιστεύω της και προσπάθησε να διαφυλάξει την ποιότητά της. Ας μου επιτραπούν κάποιες γενικές παρατηρήσεις, στην προσπάθειά μου να συμβάλλω στο γόνιμο διάλογο που ανοίγει (τονίζω το «γόνιμο», γιατί στα υπόλοιπα bloggs είναι επιεικώς στείρος -πλην στιγμιαίων εξαιρέσεων).
    Το φαινόμενο που περιγράφεται στο άρθρο δεν είναι τοπικό. Συμβαίνει -σε μεγαλύτερο ή σε μικρότερο βαθμό- σε όλη την Ελλάδα. Ίσως και να είναι παγκόσμιο φαινόμενο, όταν παραδοσιακοί πληθυσμοί προσπαθούν να περάσουν απότομα όχι μόνο στην εποχή του μοντέρνου μα και του μεταμοντέρνου.
    Δεν γνωρίζω το πώς μπορούν να γίνουν «οργανωμένες» και όχι «μεμονωμένες » προσπάθειες ανάδειξης του νησιού, διαφορετικές από τον τρόπο που έγιναν αυτή την τετραετία που λήγει. Ασφαλώς και είναι ευκταίο να υπάρχει ένα κέντρο, το οποίο να ενθαρρύνει, να συμπαραστέκεται, να βοηθά. Δεν πιστεύω όμως -πια- στην αναγκαιότητα αυτού που θα μπορούσε να ονομαστεί «καθοδηγητικό κέντρο». Γιατί ο πολιτισμός και τα παρελκόμενά του θέλουν ένα μεγάλο βαθμό ελευθερίας δράσης, όσο και ένα εμπνευσμένο κέντρο. Προϋποθέσεις που ίσχυσαν κατά τη λήγουσα τετραετία.
    Προφανώς, η περιγραφή της επιφανειακής δυσαρμονίας μεταξύ των θησαυρών που μπορεί να προσφέρει το νησί και της σχετικής στενότητας των επιλογών του επισκέπτη, να οφείλεται στην αγωνία του αρθρογράφου για το μέλλον του νησιού (δηλαδή των κατοίκων του), κάτι που είναι όχι μόνο κατανοητό αλλά και το κυρίως ζητούμενο. Επειδή όμως «τα πάντα είναι πολιτική», είναι απολύτως σωστό το ότι η χάραξη μιας γενικής πολιτικής για την πρόοδο του νησιού δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο σε μεμονωμένες ή επιμέρους κέντρων προσπάθειες.
    Η γενική πολιτική για το μέλλον του νησιού δεν μπορεί όμως παρά να είναι προϊόν μιας γενικότερης κατ’ αρχή συναίνεσης πάνω σε βασικούς άξονες. Αλλιώς, και οι πλέον εμπνευσμένες συλλήψεις, θα πέσουν μέσα στις μυλόπετρες της μικροκομματικής αντιπαράθεσης. Κλασικό παράδειγμα τα τελείως ήσσονος σημασίας μέτρα της πεζοδρόμησης της Σπ. Ρόδη ή του κλεισίματος της παραλίας, τα οποία κάποιες οργανωμένες ομάδες καραδοκούν να τα καταργήσουν.
    Δυστυχώς, οι προσπάθειες που έγιναν κατά την προηγούμενη τετραετία, έπεσαν -και αυτές- μέσα στη δίνη των μικροκομματικών αντιπαραθέσεων. Επειδή -λόγω της φύσης των αντιπολιτευόμενων δυνάμεων- τέτοιες και τέτοιας έντασης μικροκομματικές αντιπαραθέσεις δεν πρόκειται να γίνουν κατά την επόμενη τετραετία, πιθανότατα είναι η κατάλληλη χρονική στιγμή για χάραξη μιας γενικής πολιτικής πλατφόρμας της ανάπτυξης του νησιού πάνω σε αποδεκτούς φορείς.
    Λυπάμαι αν θεωρηθεί ότι πολιτικολογώ αλλά θα ήθελα να ακούσω μη «πολιτικές» απόψεις πάνω στο ζητούμενο που τέθηκε προς συζήτηση (εννοείται ρεαλιστικές).

  3. Ο/Η Ανώνυμος λέει:

    Εκλογές είχαμε, ο λαός αποφάσισε ότι Κ Α Ι στον τομέα αυτό πήγαμε πίσω. Είχαμε πάει μπροστά επί Μούρτζη, πήγαμε 4 χρόνια πίσω και τώρα ελπίζουμε ότι θα ξαναπάμε μπροστά. Δυστυχώς στη δημοκρατία όλα εξαρτώνται από τις εκλογές, όλα αλλάζουν κάθε 4 (ή λιγότερα) χρόνια, πάγια πολιτική δεν υπάρχει, γιατί η στοιχειώδης συναίνεση είναι άγνωστη λέξη.
    Δυστυχώς όλα περνάνε μέσα από τα προσωπικά, επαγγελματικά και παραταξιακά συμφέροντα, που συγκρούονται στις εκλογές. Όταν υπάρχουν ορκισμένοι εχθροί του φεστιβάλ φιστικιού, όταν οι ατέλειωτες πολιτιστικές εκδηλώσεις, που κάνουν τους ημιμόνιμους κάτοικους της Αίγινας να θέλουν να έρθουν κάθε βδομάδα στο νησί, αντιμετωπίζονται εχθρικά, τι να περιμένει κανείς;
    Αγαπητοί κάτοικοι του νησιού, ο νεόπλουτος, και μάλιστα αυτός που ονειρεύεται εξουσία, είναι -όπως φαίνεται- ακατανίκητος (μακάρι να διαψευστώ)!

  4. Ο/Η Ανώνυμος λέει:

    Τελικά δεν κατάλαβα. Έχουμε, ή δεν έχουμε, ελκυστικά στοιχεία για τον επισκέπτη; Θα δει κάποιος τα αξιοθέατα και μετά δεν θα θέλει να ξανάρθει ή θα γοητευτεί από το νησί και θα έρχεται συχνά; Άλλη θα είναι η στρατηγική μας στη μία περίπτωση και άλλη στην άλλη. Το θέμα είναι αν μπορέσουμε να έχουμε στρατηγική, ΕΣΤΩ ΚΑΙ ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΗ! Σωστά τέθηκε από τους προηγούμενους.

  5. Ο/Η astrampsychos λέει:

    Το άρθρο είναι νομίζω σαφές. Για να έχουμε στρατηγική ενιαία και αποτελεσματική πρέπει πρώτα να αποφασίσουμε ποια Αίγινα θέλουμε. Θέλουμε ένα φτηνό κακέκτυπο «σύγχρονου» αστικού περιβάλλοντος, ή μια Αίγινα που αναδεικνύει την ιδιαιτερότητά της: την ιστορικότητα, την μικρή της κλίμακα, την καλώς εννοούμενη επαρχιακή της ταυτότητα. Η Αίγινα έχει όλα όσα επιθυμεί ο επισκέπτης που θέλει να ξεφύγει από την πόλη, αλλά κινδυνεύει να τα χάσει, γιατί εμείς, οι κάτοικοί της, ονειρευόμαστε βιλλίτσες της Εκάλης, εμπορικά κέντρα, πλακόστρωτα με κυβόλιθους, στέγαστρα με πλέξιγκλας και όλα αυτά που θα μετατρέψουν την Αίγινα σε ένα άψυχο προάστιο της Αθήνας. Και η αντίληψη αυτή δυστυχώς δεν έχει να κάνει με δημοτικές παρατάξεις και μέτρα, είναι πολύ βαθύτερη.

  6. Ο/Η γιωργος μπήτρος λέει:

    Χαίρομαι που τα γραφόμενα μου προκάλεσαν διάλογο. Ένα διάλογο και μια ανταλλαγή απόψεων γύρω από το θέμα της σωστής, βιώσιμης και αειφόρου ανάπτυξης της Αίγινας. Γιατί ποτέ δεν είναι αργά. Το νησί μας διαθέτει πολλές ομορφιές, πολλά αξιοθέατα, πολλές προτάσεις διακοπών και διαδρομών. Αλλά όλα αυτά δεν είναι συγχρονισμένα. Δεν υπάρχει μια κοινή πολιτική – γραμμή και στόχευση. Δεν έχουμε ακόμα ξεκαθαρίσει τι θέλουμε να προβάλουμε. Θέλουμε μια Αίγινα της «εύκολης» τουριστικής ανάπτυξης, της αρπαχτής για δύο μήνες το καλοκαίρι ή έναν τόπο, απόλυτο προορισμό πολιτισμού που θα επιλέγεται γαι εκπαιδευτικές αποδράσεις από Πανεπιστήμια, σχολεία, ινστιτούτα, που θα προσφέρεται για εναλλακτικό τουρισμό ακόμα και συνεδριακό; Ή να συνεχίσουμε μια κατάσταση προχειρότητας, σπασμωδικών μέτρων και περιστασιακών επεμβάσεων. Το δίλημμα είναι κρίσιμο: Τι Αίγινα θέλουμε; Και αυτό είναι θέμα όχι μόνο αισθητικής, αλλά και πολιτικής και πάνω από όλα παιδείας.

  7. Παράθεμα: σχεδία στ’ ανοιχτά της Αίγινας » Blog Archive » μ’ αφορμή ένα κείμενο για τον τουρισμό στην Αίγινα

  8. Παράθεμα: σχεδία στ' ανοιχτά της Αίγινας (αρχείο)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s