Δεκέμβριος

Δεκεμβριάτικος ουρανός

της Λίνας Μπόγρη-Πετρίτου*

Άγια Βαρβάρα μίλησε, κι Άϊ Σάββας απεκρίθει:
–Μαζέψτε ξύλα κι άχυρα και σύρτε και στο μύλο,
γιατί Άϊ Νικόλας έρχεται στα χιόνια φορτωμένος.

Δεκέμβριος, ο πρώτος μήνας  του χειμώνα, και ο τελευταίος, ο δωδέκατος του χρόνου, στο Γρηγοριανό ημερολόγιο. Το όνομα του έμεινε ίδιο απ’ όταν ήταν ο δέκατος μήνας (decem = δέκα) στο παλιό ρωμαϊκό ημερολόγιο.

Ο Δεκέμβρης του χιονιού, της παγωνιάς, της θαλπωρής του σπιτιού. Ο Δεκέμβρης, ο γιορτινός, του Δωδεκαήμερου και των καλικατζάρων. Ο Δεκέμβρης της προσμονής και της χαράς των παιδιών.

Το τραγούδι με τον τρύγο, το Δεκέμβρη παραμύθι.

Οι κρύες ημέρες του Δεκέμβρη, αρχίζουν από τα  «Νικολοβάρβαρα», όπως στη λαϊκή μας παράδοση, αναφέρονται οι γιορτές της Αγίας Βαρβάρας, του Αγίου Σάββα  και του Αγίου Νικολάου (4, 5 και 6 αντίστοιχα), στις αρχές του μήνα.

Τα Νικολοβάρβαρα παγώνουν και τα μάρμαρα.

Η Αγιά Βαρβάρα βαρβαρώνει (αγριεύει το κρύο), ο Άϊ Σάββας σαβανώνει (κοκαλώνεις από την παγούρα), κι ο Άϊ Νικόλας παραχώνει (σε κλείνει στο σπίτι).

Οι ναυτικοί μας,  συμφωνούν με τους στεριανούς και λένε:

Τ’ Άϊ Νικολοβάρβαρα κατεβασιές και χιόνια, μπουράσκες και τελώνια.

Άγιος Νικόλαος

Λέγεται, ότι ο Άγιος Νικόλαος, προστάτης των ναυτικών, είναι εκείνος που επινόησε το πηδάλιο, για τούτο και η ευχή μας:

Ο Άϊ Νικόλας στο τιμόνι σου.

Το Δεκέμβριο έχουμε τις μικρότερες ημέρες,

Του Δεκέμβρη η ημέρα, καλημέρα-καλησπέρα,

που αρχίζουν να μεγαλώνουν από τα Χριστούγεννα (αρχίζει το χειμερινό ηλιοστάσιο), ο λαός μας όμως που βιάζεται, λέει, ότι από της Αγίας Άννας (9 Δεκεμβρίου),

Η μέρα παίρνει ανάσα.

Και από του Αγίου Σπυρίδωνα (12 Δεκεμβρίου),

Η μέρα παίρνει ένα σπυρί, μεγαλώνει δηλαδή λίγο-λίγο.

Μέχρι τα Χριστούγεννα,  στην ημέρα, έχει προστεθεί μια ώρα ακόμα.

Χριστός γεννάται, ώρα γεννάται.

Τιμάται  ο Άγιος Ελευθέριος  (15 Δεκεμβρίου),  που χαρίζει στις γυναίκες που περιμένουν παιδί, «καλή λευτεριά». Στις 18 του μήνα (περισσότερο στην ελληνική ύπαιθρο), γιορτάζουν τον Άγιο Μόδεστο, προστάτη των ζώων, ιδιαίτερα εκείνων που βοηθούν το γεωργό στο όργωμα.

Σπορά

Μέσα στο Δεκέμβρη, η σπορά πρέπει να ’χει τελειώσει,

Δεκέμβρη, δίκια σπέρνε,

συμβουλεύουν μέσα από την παροιμία οι παλιοί, που σημαίνει πως ο σπόρος πρέπει να πέφτει με προσοχή και σύνεση γιατί τώρα το χώμα είναι αφράτο και νωπό από τις βροχές, και δεν υπάρχει λόγος να πετιέται παντού κι όπου προλάβει να φυτρώσει.

Το κρύο δυναμώνει.

Γύρω γύρω του Χριστού, η κορφή του Χειμωνιού.

Και οι χαρές των αγροτών μεγάλες, καθώς υπολογίζουν τη σοδειά.

Χειμωνιάτικα Γέννα, καλοκαιρινή χαρά.

Περιμένει ο λαός μας το χιόνι γιατί πιστεύει πως:

Το χιόνι του Δεκέμβρη, χρυσάφι του καλοκαιριού.

Και εκείνο αν έχει αργήσει μας παραγγέλνει:

Αν τ’ Άϊ Φιλίππου λείπω, τ’ Άγια των Αγιών δε λείπω,

εννοώντας τις Άγιες ημέρες των Χριστουγέννων.

Και οι επιθυμίες μαζί με τις ευχές των γεωργών μας, κλείστηκαν μέσα στις παροιμίες,  που ακούγονται μέχρι σήμερα:

Να ’ναι Χριστούγεννα στεγνά, τα Φώτα χιονισμένα

και τα Λαμπρά βρεχούμενα, αμπάρια γιομισμένα!

Καλό μήνα!

* Η Λίνα Μπόγρη-Πετρίτου ασχολείται συστηματικά με την Τοπική Ιστορία και την Λαογραφία της Αίγινας και αρθρογραφεί για τα θέματα αυτά στον τοπικό τύπο.

Advertisements
This entry was posted in Aegina First, Συνεργασίες and tagged , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s