Οκτώβριος

Κυκλάμινα

της Λίνας Μπόγρη-Πετρίτου*

Οκτώβριος, δέκατος μήνας του Γρηγοριανού (νέου), ημερολογίου.

Έχει 31 ημέρες. Στο Ρωμαϊκό ημερολόγιο, όταν ο Μάρτιος ήταν ο πρώτος μήνας του χρόνου, ο μήνας που πήρε την όγδοη θέση, ονομάστηκε Οκτώβριος  (λατινικά octo = οκτώ), και με το ίδιο όνομα έμεινε μέχρι σήμερα, που είναι ο δέκατος μήνας στη σειρά.

Δεύτερος μήνας του φθινοπώρου, και μήνας της σποράς. Γι’ αυτό ο λαός τον έχει ονομάσει Σποριάτη.

Οκτώβρη και δεν έσπειρες, οκτώ σακιά δεν έκανες.

Οκτώβρη και δεν έσπειρες, τρία καλά δεν έκανες.

Όποιος σπέρνει τον Οκτώβρη, έχει οκτώ σειρές στ’ αλώνι.

Πρωτοβρόχια

Τον λένε επίσης Βροχάρη, για τις βροχές που χαρίζει στους γεωργούς.

Οκτώβρης βροχερός, Οκτώβρης καρπερός.

Τα σταφύλια τρυγημένα, και τα σκόρδα φυτεμένα.

Το Σεπτέμβρη τα σταφύλια, τον Οκτώβρη τα κουδούνια.

Δύο οι εκδοχές για τα κουδούνια:

    1. Με τη λέξη «κουδούνια», ονομάζουν όσα μικρά τσαμπιά, των αμπελιών ή και της κληματαριάς, έχουν αργήσει να ωριμάσουν στον καιρό τους, και γίνονται τον Οκτώβρη μήνα.
    2. Εδώ ίσως η λέξη «κουδούνια», αναφέρεται στον ήχο που ακούγεται απ’ αυτά καθώς τα κοπάδια κατεβαίνουν στα χειμαδιά.

Ρόδια

Ο Οκτώβριος είναι ο μήνας που φέρνει τα πρώτα χρυσά και κόκκινα φρούτα του φθινοπώρου. Οι μεγάλοι φτιάχνανε «μαντέματα» και τα παιδιά κερδίζανε με τις απαντήσεις:

Είμαι τόπι κόκκινο
κι αν με καθαρίσεις
άσπρο νόστιμο καρπό
αμέσως θ’ αντικρίσειες. (Το μήλο).

Ποιο φρούτο αναστενάζει για το λάδι; (Το αχλάδι).

Είμαι κίτρινο χνουδάτο
και στυφό και μυρωδάτο.
Γίνομαι και πιο καλό
αν με κάνουνε γλυκό. (Το κυδώνι).

Αλλά και το διαχρονικό:

Χίλιοι μύριοι καλογέροι
σ’ ένα ράσο τυλιγμένοι. (Το ρόδι).

Τις ίδιες ημέρες, ο καιρός θεωρείται ιδανικός για την σπορά των κουκιών.

Του Άϊ Λουκά, σπείρε κουκιά. (18 Οκτώβρη).

Άγιος Δημήτριος

Τον λένε και Αγιοδημητριάτη, από τη μεγάλη γιορτή του Αγίου Δημητρίου, στις 26 του μήνα, όπου και αναφέρεται στις καλές ημέρες, την ίδια περίοδο.

Του Άϊ Δημητράκη, το μικρό καλοκαιράκι. 

Αυτή η καλοκαιριάτικη αναλαμπή δίνει,  την ευκαιρία στους ανθρώπους της υπαίθρου να προλάβουν να οργώσουν, να σπείρουν, να ετοιμαστούν για το χειμώνα, να κατεβάσουν τα κοπάδια στα χειμαδιά.

Η παράδοση θέλει την  ημέρα της γιορτής του Αγίου Δημητρίου να ανοίγουν τα κρασοβάρελα, με το καινούριο κρασί.

Ο λαός έχει χρονικό σύνορο τους δύο Άγιους, στρατηλάτες, καβαλάρηδες, που χωρίζουν μετεωρολογικά το χρόνο, (σε χειμερινό και θερινό), ανάλογα και με τις ασχολίες των ανθρώπων της υπαίθρου.

Του Άϊ Δημητρού, μέσα το κρεβάτι.
Του Άϊ Γιωργού, έξω το κρεβάτι.

Τους έχουν τόσο πολύν τιμήσει, στην πατρίδα μας, που οι Δημήτρηδες, συναγωνίζονται τους Γιώργηδες!

Η μεγαλύτερη εγγύηση για την καλοκαιρία, είναι τα χρυσάνθεμα, που ανθίζουν αυτή την εποχή, γι’ αυτό τα λέμε και «αγιοδημητριάτικα».

Χρυσάνθεμα

Η παράδοση λέει για τα χρυσάνθεμα, πως νοιάζονταν πολύ τον Οκτώβρη, όταν τον έβλεπαν θλιμμένο, να τριγυρίζει κάτω από τα γυμνά δέντρα καθώς έπεφταν και τα τελευταία τους φύλλα, τις ζεστές ημέρες που χάνονταν, τον ουρανό που συχνά ήταν συννεφιασμένος. Έτσι αποφάσισαν να ζητήσουν από το Θεό να τα αφήσει να ανθίζουν τον Οκτώβρη, για να του διώχνουν τη θλίψη!

Ανάλογα με τον καιρό, σε πολλά μέρη ξεκινά το λιομάζωμα.

Το Οκτωβριανό το λάδι, άλλος μήνας δεν το κάνει.

Στα χρόνια της παιδικής ανεμελιάς, με το πρώτο ψιλόβροχο, τα πρωτοβρόχια, τρέχαμε παρέες, παρέες, και πιασμένοι από τα χέρια σε κύκλο, τραγουδούσαμε:

Βρέχει, βρέχει, ψιχαλίζει και το μάρμαρο ποτίζει.
Και ο ποντικός χορεύει και η γάτα μαγειρεύει…

Γεμίζαμε αγκαλιές, με κυκλάμινα, σε κάθε περίπατο, στις εξοχές, στους κοντινούς λόφους. Εκείνα τα πανέμορφα μωβ ροζέ αγριολούλουδα, με τον τρυφερό, λεπτόκορμο κόκκινο μίσχο, τα χαρακτηριστικά καρδιόσχημα φύλλα και τη γλυκιά απαλή μυρωδιά, που φυτρώνουν, ανάμεσα από ξερόφυλλα, κάτω από θάμνους, μέσα από σχισμάδες βράχων. Να αντέχουν αντλώντας δύναμη μέσα από την απίστευτη δύναμη της φύσης στο ξεροβόρι, να μεγαλώνουν, να ανθίζουν. Σύμβολο αντοχής και ελπίδας, στον Οκτώβρη, που κάνουν τον ποιητή να αναρωτιέται:

Κυκλάμινο, κυκλάμινο,
στου βράχου τη σχισμάδα.
Πού βρήκες χρώματα κι ανθείς,
πού μίσχο και σαλεύεις; 
                           (Γιάννης Ρίτσος)

Καλό μήνα!

* Η Λίνα Μπόγρη-Πετρίτου ασχολείται συστηματικά με την Τοπική Ιστορία και την Λαογραφία της Αίγινας και αρθρογραφεί για τα θέματα αυτά στον τοπικό τύπο.

Advertisements
Posted in Aegina First, Συνεργασίες | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , | 5 Σχόλια

Γιάνης Βαρουφάκης: Η κρίση δεν θα φέρει την επανάσταση

Γιάνης Βαρουφάκης

Συνέντευξη στον Γιώργο Θ. Καλόφωνο*

Μέρος 2°

Στο δεύτερο μέρος αυτής της συνέντευξης-συζήτησης με τον Γιάνη Βαρουφάκη, που ηχογραφήθηκε στην Αίγινα πριν από έναν περίπου μήνα, λίγο πριν από την αναχώρησή του για το Σιατλ των ΗΠΑ, προχωράμε από το ειδικότερο παράδειγμα του νησιού μας, που καλύφθηκε εκτενώς στο πρώτο μέρος, σε μια σειρά γενικότερων παρατηρήσεων για την κρίση στην χώρα μας. Με αφορμή την απόφαση του ιδίου και της συζύγου του να μετοικίσουν στην Αμερική, συζητάμε για την μετανάστευση που έφερε η κρίση, εσωτερική και εξωτερική, και την ιδιότυπη φύση της, καθώς και για την αποστράγγιση της χώρας από ένα σημαντικό μέρος του ανθρώπινου δυναμικού της, την οποία όμως ο Γιάνης Βαρουφάκης θεωρεί φαινόμενο προσωρινό. Μιλάμε επίσης για την αδυναμία της Ελλάδας να αξιοποιήσει το πολύτιμο αυτό ανθρώπινο κεφάλαιο που παράγει, την γενικότερη παθογένεια της ελληνικής κοινωνίας, αλλά και για το κατά πόσο η κρίση μπορεί να αποτελέσει μιαν ευκαιρία για την ανασυγκρότηση της χώρας μας. Ο Γιάνης Βαρουφάκης θίγει το θέμα της φαυλοκρατίας και της κλεπτοκρατίας, αναφέρεται στις εκλογές και τον ΣΥΡΙΖΑ, και κλείνει την συνέντευξη επισημαίνοντας τον συντηρητισμό που παρατηρείται συνήθως στις περιόδους των μεγάλων κρίσεων: οι όποιες «επαναστάσεις» θα πρέπει να περιμένουν την ανάπτυξη και την άνθιση που πάντοτε ελπίζει κανείς πως κάποια στιγμή θα ξαναφανούν.

Όπως ανέφερες, ετοιμάζεστε με την σύζυγό σου, την Δανάη Στράτου, να μετοικήσετε στην Αμερική. Και αυτό παραπέμπει σε ακόμη ένα φαινόμενο της κρίσης. Πολλοί άνθρωποι, που έχουν την δυνατότητα να βρουν πολύ καλύτερες προοπτικές για την δουλειά τους έξω από την Ελλάδα, φεύγουν. Τι ακριβώς σημαίνει αυτό; Είναι «ο σώζων ευατόν σωθήτω», είναι κάτι άλλο; Σε ρωτώ γιατί γνωρίζω ότι την απόφαση αυτή την έχεις επεξεργαστεί μέσα σου και την έχεις βιώσει πολύ έντονα τον τελευταίο καιρό.

Πρόκειται για μία πολύ στενάχωρη απόφαση, μία απόφαση η οποία προέκυψε μετά, προέκυψε γρήγορα όσον αφορά  το χρονικό διάστημα αλλά με πολύ βάθος πόνου και εσωτερικής αναταραχής.

Για να μιλήσω για εμένα και όχι για τη Δανάη, γύρισα στην Ελλάδα το 2000, μετά από 23 χρόνια στο εξωτερικό, με στόχο να μην ξαναφύγω. Και αυτό που με κράτησε εδώ δεν ήταν τα χρήματα, διότι όταν ήρθα στην Ελλάδα ουσιαστικά υπέστην μία μείωση του μισθού μου της τάξεως των δύο τρίτων.

Ήθελα να είμαι στην Ελλάδα και ήθελα να κάνω πράγματα στην Ελλάδα.

Και νομίζω ότι έχεις κάνει και πολλά πράγματα.

Κάναμε διάφορα με πολύ καλούς συναδέλφους, συλλογικά. Και ήταν πολύ ευχάριστο το να δημιουργείς πράγματα. Ιδίως σε ό,τι αφορούσε νέους ανθρώπους, φοιτητές, μεταπτυχιακά προγράμματα και λοιπά.

Όλα αυτά έχουν καταρρεύσει λόγω της κρίσης. Λόγω του νέου νόμου, που δεν εφαρμόζεται κιόλας, ώστε η δουλειά μου στο πανεπιστήμιο να λειτουργεί ως πηγή χαράς σε εμένα.

Από την άλλη μεριά, και λόγω της ενασχόλησης με την κρίση και το δημόσιο διάλογο, ξαφνικά βρέθηκα να έχω το χειρότερο συνδυασμό που μπορεί να έχει κάποιος σαν και εμένα. Από τη μία μεριά να έχω εχθρούς Συνέχεια

Posted in Aegina First, Συνεργασίες | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , | 3 Σχόλια

Αποδοκιμασίες και επευφημίες στην «Γιορτή του Φιστικιού»

Η θλιβερή «Γιορτή» της Συγκομιδής

Μετά από τρεις επαναλήψεις της πολύ πετυχημένης ομολογουμένως Γιορτής της Συγκομιδής του Ζαν Ζακ Τεσόν στα τρία προηγούμενα Φιστίκι Φεστ, είναι αλήθεια πως το πλήρωμα του χρόνου είχε φτάσει για κάποια αλλαγή. Σε αντίθεση με τον Γιώργο Λούκο του Φεστιβάλ Αθηνών, ο Ζαν Ζακ Τεσόν δεν έβαλε τους δικούς του να μαζεύουν υπογραφές για την παραμονή του. Με μεγάλη προθυμία –ίσως και με κάποια ανακούφιση– παρέδωσε την σκυτάλη στον Βασίλη Βασιλάκη, του οποίου το όνομα άλλωστε αποτελούσε εγγύηση για το αποτέλεσμα – ή τουλάχιστον έτσι είχαμε θεωρήσει όλοι.

Τι έφταιξε τελικά; Κανείς δεν το ξέρει. Η κατάρα της παλαιάς προέδρου; Κάποια άλλη κατάρα διευθύντριας νεοπαγούς τοπικού θεατρικού θεσμού; Άγνωστο! Όποιος πάντως είδε την θλιβερή, στατική και αλλοπρόσαλλη φετινή «Γιορτή» της Συγκομιδής, δεν μπόρεσε να μην κυριευθεί από έντονη νοσταλγία για την παλιά, καλή και σίγουρη εκδοχή των τριών πρώτων φεστιβάλ. Να λοιπόν που ακόμη και ένας γνήσιος θεατράνθρωπος με την ποιότητα του Βασίλη Βασιλάκη έχει και τις κακές του στιγμές. Έχει όμως κάθε δικαίωμα να τις έχει. Μια αποτυχημένη –έστω και παταγωδώς αποτυχημένη– τελετή έναρξης δεν μπορεί να αναιρέσει την μεγάλη του προσφορά στα θεατρικά δρώμενα του τόπου μας. Γι’ αυτό και η αποδοκιμασία δεν ήταν έντονη.

Αν λοιπόν οι ποιοτικοί και δημιουργικοί άνθρωποι έχουν σκαμπανεβάσματα, υπάρχει μια κατηγορία ανθρώπων που παραμένουν πάντοτε σταθεροί… Ένας τέτοιος είναι ο πρόεδρος της ΚΕΔΑ Νίκος Τζίτζης. Ανάμεσα στους δεκάρικους λόγους των παραγόντων και παραγοντίσκων του μικρού μας νησιού, που ακούστηκαν για μια ακόμη φορά στην τελετή έναρξης της Παρασκευής, ο δικός του ήταν και πάλι εκτός συναγωνισμού. Χειρότερος και από του Δημάρχου μας, και αυτό, όπως και να το κάνουμε, δεν είναι και μικρό επίτευγμα! Σταθερή αξία ο «Παστελάρχης» μας! Αλλά και οι υπόλοιποι δεν πήγαν πίσω…

Ο αμίμητος «Παστελάρχης» εκφωνεί έναν από τους μνημειώδεις λόγους του.

Ο κόσμος όμως έχει πια αρχίσει να κουράζεται. Είτε με φραστικά λάθη, είτε χωρίς, οι κορώνες περί πολιτισμού και άλλων «προσφορών», από τα χείλη των τοπικών μας «επισήμων» (λέξη κι αυτή), γίνονται στις μέρες μας όλο και λιγότερο ανεκτές. Απόδειξη, οι έντονες αποδοκιμασίες –το πρωτοφανές γιουχάρισμα– που εισέπραξαν ο Δήμαρχος και ο Αντιπεριφερειάρχης, όταν είδαν την χθεσινή συναυλία σαν μια ακόμη ευκαιρία αυτοπροβολής.

Βέβαια την συναυλία αυτήν την έδινε κάποιος που υπήρξε στο παρελθόν πραγματικός επίσημος: Υπουργός Πολιτισμού την εποχή της παντοδυναμίας του διεφθαρμένου συστήματος που έφερε την χώρα στην σημερινή κρίση. Όμως αυτός, μαζί με πάμπολλους «συντρόφους» του της εποχής εκείνης, έσπευσε να εγκαταλείψει την κλυδωνιζόμενη παράταξη που τον ανέβασε στα ύψη της πολιτικής εξουσίας για να προσχωρήσει σε άλλη, ανερχόμενη και πολλά υποσχόμενη… Αυτός μπορεί ακόμη να μιλά για τα πολιτιστικά πράγματα στους βάρβαρους καιρούς που ζούμε, να επισημαίνει πως ό,τι γίνεται στον χώρο του πολιτισμού, δεν πρέπει να γίνεται «κατακερματισμένα, αυτοσχεδιαστικά και ευκαιριακά».

Προφανώς δεν θεωρεί κατά κανένα τρόπο ευκαιριακές τις 250 συναυλίες που, όπως μας είπε, έχει δώσει ό ίδιος στα χρόνια της κρίσης. Μία απ’ αυτές ήταν και η χθεσινή: μια προσφορά της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων, με χρήματα του φορολογούμενου πολίτη. Αλλά αυτές προφανώς ανήκουν σε ένα απολύτως συγκροτημένο και άκρως απαραίτητο σχέδιο εμψύχωσής μας, έτσι ώστε να αντέξουμε τα χειρότερα που έρχονται… Οπότε εδώ αποδοκιμασία δεν υπάρχει. Μόνο επευφημίες για τον εμψυχωτή μας! Τουλάχιστον ακόμα…

Posted in Aegina First | Tagged , , , , , , , , , , , , , , | 9 Σχόλια

Η σοδειά του ’12 στο Λαογραφικό Μουσείο.

Νίκος Γιαννούλης

Υψηλής ποιότητας και η σοδειά των εννέα που συμμετέχουν στην Ομαδική Έκθεση Φωτογραφίας με θέμα «Η σοδειά του 12». Mε εξαιρετικό στήσιμο, η έκθεση που εγκαινιάστηκε χθες το βράδυ στην Αίθουσα του Λαογραφικού Μουσείου, δίνει μια μοναδική αίσθηση του πολύτιμου καρπό της Αίγινας, του σχήματος, του χρώματος, της υφής του, αλλά και της ατμόσφαιρας της συγκομιδής του.

Συμμετέχουν με φωτογραφίες τους οι Δημήτρης Βλάικος, Νίκος  Γιαννούλης, Henri-Paul Coulon, Δημήτριος Δρίσας, Laurent Fabre, Μαρία Μαλτέζου, Άρης  Παύλος, Βασιλική Ταντάουι, καθώς και ο Δημήτρης Ζάμπος με ένα βίντεο.

Βασιλική Ταντάουι

Η έκθεση αυτή είναι μέρος των πολλών αξιόλογων εικαστικών εκδηλώσεων της 4ης Γιορτής του Φιστικιού και αξίζει να την επισκεφθείτε. Είναι πάντως εξαιρετικά παρήγορο το γεγονός ότι φέτος, μετά την ποιοτική κάμψη που παρατηρήθηκε πέρσι, η εικαστική δημιουργία ξαναβρίσκει ένα επίπεδο που δεν υποτιμά την σημαντική παράδοση που έχει στον χώρο αυτόν η Αίγινα.

Οι φωτογραφίες που εικονογραφούν το άρθρο είναι του Νίκου Γιαννούλη και της Βασιλικής Ταντάουι αντίστοιχα.

Posted in Aegina First | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , | 1 σχόλιο

Οι «Αντάρτες» του Νικήτα Μπαχάρα, από 5-23 Σεπτεμβρίου στην γκαλερί M art Aegina

Νικήτας Μπαχάρας, Αντάρτης και παπάς (2012), λάδι σε μουσαμά, 120x80 εκ.

Η έκθεση ζωγραφικής του Νικήτα Μπαχάρα, με το πολλαπλά επίκαιρο θέμα «Αντάρτες», θα εγκαινιασθεί το Σάββατο 8 Σεπτεμβρίου στον χώρο τέχνης M art Aegina, που λειτουργεί από φέτος το καλοκαίρι στην Παραλία της Αίγινας, δίπλα στην Alpha Bank. Η έκθεση άνοιξε στις 5 του μηνός και θα παραμείνει ανοικτή έως τις 23.

Την πρόσκληση συνοδεύει ένα ποίημα του καλλιτέχνη με τον ίδιο τίτλο, που δίνει το στίγμα της έκθεσης:

ΑΝΤΑΡΤΕΣ

«Το νήμα ψάχνω στον πεζό τον Λόγο,
αναιρώντας κάθε πράξη για την απόφαση εκείνη
που δίνει ένα τέλος στην αναπόφευκτη μοίρα
που περνάει από τις γραφές στην δράση και το αναπάντεχο.

Το απρόσμενο της συνέπειας στην ιστορία
είναι τόσο δηλωμένο
και τόσο ακατανόητο ταυτόχρονα.

Ξεμείναμε άπιστοι φέροντας το φορτίο της πίστης άλλων
και τώρα που ήρθε η ώρα της απόφασης,
κοιτάμε ο ένας τον άλλον,
άλλοτε διερευνητικά,
άλλοτε με θλίψη
και άλλοτε με έχθρα, φόβο, οργή και απελπισία.

Και όλοι μας
στρατιώτες στην αδράνεια και στην αίσθηση του αναπόφευκτου […]
Πώς θα τους ξεριζώσω από τις θέσεις τους
και πώς θα αντιδράσουν;
Χρειάζομαι κι άλλους
ελπίζοντας
από μόνοι τους να μιλήσουν για την απιστία τους.

Εσύ με τα φυσίγκια!!!
πού είναι το βιβλίο σου;
γιατί το ξέρω πως και σύ έχεις,
μόνο που κάπου το έχεις καταχωνιάσει
να μην προδοθείς και συ σαν τον Xριστό, […]»

Νικήτας Μπαχάρας, Μάιος 2012

Ο Νικήτας Μπαχάρας γεννήθηκε στην Αθήνα το 1979. Σπούδασε γλυπτική στη Σχολή Καλών Τεχνών Πανόρμου Τήνου. Αποφοίτησε με άριστα από τη σχολή και στη συνέχεια φοίτησε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας, επικεντρωμένος στη ζωγραφική. Η πρώτη του συμμετοχή σε ομαδική έκθεση ήταν στο 8ο Bazart νέων καλλιτεχνών, στην γκαλερί M art Space (Δεκέμβριος 2010 – Φεβρουάριος 2011), και σε διάστημα πέντε μηνών, ήδη παρουσίασε εύρος της δουλειάς του στην ατομική του έκθεση (M art Space, Μάϊος 2011)

Αντάρτες - Αφίσσα

Posted in Aegina First, Ανακοινώσεις | Tagged , , , , , , | 1 σχόλιο

Γιάνης Βαρουφάκης: Η Αίγινα την εποχή της κρίσης

Γιάνης Βαρουφάκης

Συνέντευξη στον Γιώργο Θ. Καλόφωνο*

Μέρος 1°

Ο Γιάνης Βαρουφάκης δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις: διαπρεπής οικονομολόγος με διεθνή παρουσία και απήχηση, έγινε ευρύτερα γνωστός, στην χώρα μας αλλά και εκτός αυτής, μέσα από την ενεργό συμμετοχή του στον δημόσιο διάλογο για την κρίση. Αυτό που είναι ίσως λιγότερο γνωστό, είναι ότι τα τελευταία χρόνια, με την σύζυγό του, την εικαστικό Δανάη Στράτου, ζουν για μεγάλα διαστήματα στην Αίγινα, κυρίως τα καλοκαίρια. Τον συνάντησα για την προγραμματισμένη αυτή συνέντευξη-συζήτηση για τον ιστότοπο Πρώτα η Αίγινα, στο σπίτι τους στο νησί, μία μέρα πριν αναχωρήσουν για την Αθήνα και από εκεί, σε λίγες ημέρες, για το Σιατλ των ΗΠΑ, όπου θα εγκατασταθούν μόνιμα εξ αιτίας της κρίσης. Με ενδιέφερε κυρίως η άποψη ενός οικονομολόγου ο οποίος ασχολείται με μακροοικονομικά μοντέλα, για το πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει η κρίση σε σχέση με ένα μικρό τόπο σαν την Αίγινα. Αυτό το θέμα καλύπτεται στο πρώτο μέρος της συνέντευξης που δημοσιεύεται σήμερα. Θίγονται θέματα όπως η τάση της μετατόπισης του πληθυσμού από τα αστικά κέντρα στην περιφέρεια, το φυστίκι και τα αγροτικά προϊόντα της Αίγινας και οι δυνατότητες που μπορούν να προσφέρουν στο νησί, ο τομέας της παροχής υπηρεσιών, η ανικανότητα του Δήμου και της παρούσας δημοτικής αρχής να προσφέρει βασικές υπηρεσίες και η εξάρτηση της Αίγινας από το κεντρικό κράτος, τα παρόντα και μελλοντικά προβλήματα στους τομείς της ύδρευσης και της αποκομιδής των σκουπιδιών και πιθανές στρατηγικές αντιμετώπισής τους. Στο δεύτερο μέρος της συνέντευξης που θα δημοσιευθεί πολύ σύντομα, η συζήτηση επεκτείνεται. Με αφορμή την απόφαση του ιδίου και της συζύγου του να μετοικίσουν στην Αμερική, συζητάμε τους τρόπους με τους οποίους εκδηλώνεται η κρίση στην χώρα μας, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της, τα δεινά που την προκαλούν, τα δεινά που επιφέρει αλλά και τις προκλήσεις που εμπεριέχει.

Η κρίση έφερε και την τάση να εγκαταλείπονται τα αστικά κέντρα για την περιφέρεια, μια τάση επιστροφής σε μία ζωή πιο απλή, πιο εναρμονισμένη με τη φύση, λιγότερο καταναλωτική: η Αίγινα, λόγω επίσης και της εγγύτητάς της με την Αθήνα, μοιάζει να προσφέρεται για κάτι τέτοιο. Πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει λοιπόν η κρίση σε σχέση με ένα μικρό τόπο σαν την Αίγινα; Πόσο αυτάρκης μπορεί να είναι μια μικρή οικονομία; Υπάρχουν κάποιες θετικές πλευρές, κάποια περιθώρια ανάπτυξης σε μια περίοδο γενικευμένης κρίσης;

Στη περίπτωση της δικής μας οικογένειας, η κρίση έδρασε αρνητικά ως προς αυτή τη μετανάστευση προς την Αίγινα. Σκοπός μας ήταν πριν ξεσπάσει η κρίση –και σε προσωπικό επίπεδο αλλά και γενικότερα σε μακροοικονομικό– από το χρόνο που ο Νικόλας μας θα τέλειωνε το σχολείο να μετακομίσουμε στην Αίγινα μονίμως. Αλλά λόγω της κρίσης τελικά μετακομίζουμε στις ΗΠΑ. Οπότε είμαστε μία ιδιαίτερη περίπτωση.

Αυτό πρέπει να το πάρουμε και σαν έναν υπαινιγμό για το τι ίσως θα έπρεπε να κάνουμε όλοι;

Ο κόσμος γενικά βρίσκεται σε μία κινητικότητα στην περίοδο της κρίσης. Όπως και στην Κατοχή έτσι και σε αυτή την πολύ μεγάλη κρίση που δεν είχαμε ξανανιώσει από το Μεσοπόλεμο στη χώρα αυτή, αλλά και γενικότερα και σε πολλές χώρες, υπάρχει μία τάση φυγής από τα αστικά κέντρα που είναι ο γεωγραφικός και οικονομικός χώρος που αναπτύσσεται πιο γοργά σε περίοδο άνθησης και καταρρέει πιο γρήγορα σε περίοδο καθίζησης.

Οπότε  στη δεκαετία του ’50 με το Σχέδιο Μάρσαλ, η Ελλάδα άρχισε να αναπτύσσεται και τα αστικά κέντρα άρχισαν ουσιαστικά να δημιουργούνται – και δημιουργήθηκε και η τσιμενταρία της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης, της Πάτρας. Σε περίοδο κρίσης ο κόσμος εγκαταλείπει τα αστικά κέντρα, για τον απλούστατο λόγο ότι οι θέσεις εργασίας που δημιουργούνται στην περίοδο της ανάπτυξης εξαφανίζονται.

Και όσοι έχουν κάποια πρόσβαση στη γη, γιατί έχουν κρατήσει κάποιο χωράφι, κάποιο σπίτι, κάποιο ερείπιο, το βλέπουν ως ένα τρόπο να αποφύγουν την αγορά ακινήτων, η οποία καταρρέει και η οποία καθιστά ουσιαστικά αδύνατη την επιβίωση στα αστικά κέντρα. Βλέπουν την προοπτική να Συνέχεια

Posted in Aegina First, Συνεργασίες | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , | 2 Σχόλια

Σεπτέμβριος

Τρύγος

της Λίνας Μπόγρη-Πετρίτου*

Ο Σεπτέμβρης, ένατος μήνας στο Γρηγοριανό ημερολόγιο και αρχή της ινδίκτου για το εκκλησιαστικό έτος, ήταν ο έβδομος μήνας (septem=επτά), στο ρωμαϊκό δεκάμηνο ημερολόγιο. Με την προσθήκη του Ιανουάριου και του Φεβρουάριου στην αρχή του χρόνου πήρε την 9η θέση, αλλά το όνομά του δεν άλλαξε ποτέ.

Για μας ο Σεπτέμβρης είναι ο Τρυγητής, ο Σταυρίτης, ο Άγιος … των σχολείων!

Με τη μεγάλη γιορτή του Σταυρού (14 Σεπτέμβρη), με το έθιμο του Λειδινού (δικό μας και κατάδικό μας), με το μεγάλο πανηγύρι του τρύγου.

Η παράδοση λέει, πως όταν η Αγία Ελένη αναρωτήθηκε πώς θα ξεχωρίσει τον Τίμιο Σταυρό μέσα από το πλήθος τόσων άλλων, μια ξεχωριστή μυρωδιά από ένα αρωματικό φυτό, την οδήγησε εκεί που ήταν το αγιασμένο από το Θεϊκό μαρτύριο ξύλο. Ήταν ο βασιλικός, και από τότε το λέμε σταυρολούλουδο. Με τα φουντωτά κλαδάκια του, ραντίζει με αγιασμό, τους πιστούς ο παπάς. Με τον αγιασμό της ημέρας του Σταυρού και αλεύρι ετοιμάζουν το νέο προζύμι, οι νοικοκυρές. Βάζουν πάνω του κι ένα κλωνί βασιλικό απ’ αυτά που μοίρασε ο παπάς, και κείνο φουσκώνει από μόνο του!

Την πρώτη φορά που θα ζυμώσουν μ’ αυτό, θα κάνουν πρόσφορο για την εκκλησία.

Τιμάται ο Τρυγητής Σεπτέμβρης από τα χρόνια τα παλιά στον τόπο μας.

Στο χυμό των αμπελιών του, το κρασί, έβρισκαν παρηγοριά οι άνθρωποι από τα βάσανα μιας δύσκολης ζωής αλλά και ξεκούραση από τον κάματο της μέρας.

Μαζί με το ψωμί και το λάδι ήταν κι αυτό ένα κομμάτι της καθημερινής διατροφής.

Οίνος ευφραίνει καρδίαν… λέει η Παλαιά Διαθήκη.

Οίνον ουκ έχουσι λέει η μητέρα του Χριστού, και Εκείνος κάνει το θαύμα στο γάμο της Κανά.

Τούτο εστί το αίμα μου λέει στους μαθητές του στο Μυστικό Δείπνο, σηκώνοντας το ποτήρι με το κρασί.

Ο Όμηρος, ο Αριστοφάνης, ο Κρατίνος με την «Πυτίνη» του, ο Αλκαίος, παλιοί και σύγχρονοι ποιητές μας, λογοτέχνες, ζωγράφοι, ο Αρχέλαος με τη ζωή των βαρελοφρόνων στα σκίτσα του, ο ποιητικός λόγος του Παλαμά, στους Έλληνες πολεμιστές του 1940: «…μεθύστε με τ΄αθάνατο κρασί του ’21».

Κρασί

Για τούτο το μήνα της γιορτής των αμπελιών, οι συμβουλές των γεωργών και των παλιότερων γενικά, πέρασαν μέσα από τις παροιμίες:

Αυλάκωσε τ’ αμπέλια σου να φας γλυκιά σταφίδα.

Τ’ αμπέλι θέλει αμπελουργό, το σπίτι νοικοκύρη,
και το καράβι το καλό θέλει καραβοκύρη.

Του Σταυρού σταύρωνε και δένε, συμβούλευαν οι παλιοί ναυτικοί και σταματούσανε τα μακρινά ταξίδια με τα ιστιοφόρα.

Αν ίσως βρέξει ο τρυγητής, χαρά στον τυροκόμο.

Του Σεπτέμβρη οι βροχές, φέρνουν γέλια και χαρές.

Έφτασε ο Τρυγητής, ξαπόστασε ο δραγάτης.

Το τραγούδι με τον τρύγο, το Δεκέμβρη παραμύθι.

Βοηθάει ο Αϊ Γιάννης κι ο Σταυρός, γιομίζει αμπάρι και ληνός.

Το Σεπτέμβρη τα σταφύλια, τον Οκτώβρη τα κουδούνια, με τη λέξη κουδούνια άλλοι εννοούν τα λιγοστά μικρά τσαμπιά που έχουν ξεμείνει και ωριμάσει το μήνα Οκτώβρη και άλλοι τα κουδούνια των κοπαδιών που ετοιμάζονται να κατέβουν στα χειμαδιά.

Στον Τρυγητή, του αμπελουργού πάνε χαλάλι οι κόποι.

Άλλος σκάφτει και κλαδεύει, κι άλλος πίνει και μεθάει, βγάζει το παράπονό του ο καλός εργάτης για τον επιτήδειο ακαμάτη και καταφερτζή.

Η συμβουλή στο νιο καλλιεργητή:

Αμπέλι για την αφεντιά σου κι ελιά για τα παιδιά σου.

Το Σεπτέμβρη στάρι σπείρε, και στο πανηγύρι σύρε.

Και η απορία του μεθυσμένου:

Κρασί σε πίνω για καλό και συ με πας στον τοίχο.

Είδε ο τρελός το μεθυσμένο και φοβήθηκε.

Ο τρελός κι ο μεθυσμένος στην ανηφόρα τραγουδάνε.

Αγαπάει ο κάπελας το μεθυσμένο, αλλά δεν τον κάνει και γαμπρό!

Καλό μήνα!

* Η Λίνα Μπόγρη-Πετρίτου ασχολείται συστηματικά με την Τοπική Ιστορία και την Λαογραφία της Αίγινας και αρθρογραφεί για τα θέματα αυτά στον τοπικό τύπο.

Posted in Aegina First, Συνεργασίες | Tagged , , , , , , , , , , , , , | 3 Σχόλια