Σεπτέμβριος

Τρύγος

της Λίνας Μπόγρη-Πετρίτου*

Ο Σεπτέμβρης, ένατος μήνας στο Γρηγοριανό ημερολόγιο και αρχή της ινδίκτου για το εκκλησιαστικό έτος, ήταν ο έβδομος μήνας (septem=επτά), στο ρωμαϊκό δεκάμηνο ημερολόγιο. Με την προσθήκη του Ιανουάριου και του Φεβρουάριου στην αρχή του χρόνου πήρε την 9η θέση, αλλά το όνομά του δεν άλλαξε ποτέ.

Για μας ο Σεπτέμβρης είναι ο Τρυγητής, ο Σταυρίτης, ο Άγιος … των σχολείων!

Με τη μεγάλη γιορτή του Σταυρού (14 Σεπτέμβρη), με το έθιμο του Λειδινού (δικό μας και κατάδικό μας), με το μεγάλο πανηγύρι του τρύγου.

Η παράδοση λέει, πως όταν η Αγία Ελένη αναρωτήθηκε πώς θα ξεχωρίσει τον Τίμιο Σταυρό μέσα από το πλήθος τόσων άλλων, μια ξεχωριστή μυρωδιά από ένα αρωματικό φυτό, την οδήγησε εκεί που ήταν το αγιασμένο από το Θεϊκό μαρτύριο ξύλο. Ήταν ο βασιλικός, και από τότε το λέμε σταυρολούλουδο. Με τα φουντωτά κλαδάκια του, ραντίζει με αγιασμό, τους πιστούς ο παπάς. Με τον αγιασμό της ημέρας του Σταυρού και αλεύρι ετοιμάζουν το νέο προζύμι, οι νοικοκυρές. Βάζουν πάνω του κι ένα κλωνί βασιλικό απ’ αυτά που μοίρασε ο παπάς, και κείνο φουσκώνει από μόνο του!

Την πρώτη φορά που θα ζυμώσουν μ’ αυτό, θα κάνουν πρόσφορο για την εκκλησία.

Τιμάται ο Τρυγητής Σεπτέμβρης από τα χρόνια τα παλιά στον τόπο μας.

Στο χυμό των αμπελιών του, το κρασί, έβρισκαν παρηγοριά οι άνθρωποι από τα βάσανα μιας δύσκολης ζωής αλλά και ξεκούραση από τον κάματο της μέρας.

Μαζί με το ψωμί και το λάδι ήταν κι αυτό ένα κομμάτι της καθημερινής διατροφής.

Οίνος ευφραίνει καρδίαν… λέει η Παλαιά Διαθήκη.

Οίνον ουκ έχουσι λέει η μητέρα του Χριστού, και Εκείνος κάνει το θαύμα στο γάμο της Κανά.

Τούτο εστί το αίμα μου λέει στους μαθητές του στο Μυστικό Δείπνο, σηκώνοντας το ποτήρι με το κρασί.

Ο Όμηρος, ο Αριστοφάνης, ο Κρατίνος με την «Πυτίνη» του, ο Αλκαίος, παλιοί και σύγχρονοι ποιητές μας, λογοτέχνες, ζωγράφοι, ο Αρχέλαος με τη ζωή των βαρελοφρόνων στα σκίτσα του, ο ποιητικός λόγος του Παλαμά, στους Έλληνες πολεμιστές του 1940: «…μεθύστε με τ΄αθάνατο κρασί του ’21».

Κρασί

Για τούτο το μήνα της γιορτής των αμπελιών, οι συμβουλές των γεωργών και των παλιότερων γενικά, πέρασαν μέσα από τις παροιμίες:

Αυλάκωσε τ’ αμπέλια σου να φας γλυκιά σταφίδα.

Τ’ αμπέλι θέλει αμπελουργό, το σπίτι νοικοκύρη,
και το καράβι το καλό θέλει καραβοκύρη.

Του Σταυρού σταύρωνε και δένε, συμβούλευαν οι παλιοί ναυτικοί και σταματούσανε τα μακρινά ταξίδια με τα ιστιοφόρα.

Αν ίσως βρέξει ο τρυγητής, χαρά στον τυροκόμο.

Του Σεπτέμβρη οι βροχές, φέρνουν γέλια και χαρές.

Έφτασε ο Τρυγητής, ξαπόστασε ο δραγάτης.

Το τραγούδι με τον τρύγο, το Δεκέμβρη παραμύθι.

Βοηθάει ο Αϊ Γιάννης κι ο Σταυρός, γιομίζει αμπάρι και ληνός.

Το Σεπτέμβρη τα σταφύλια, τον Οκτώβρη τα κουδούνια, με τη λέξη κουδούνια άλλοι εννοούν τα λιγοστά μικρά τσαμπιά που έχουν ξεμείνει και ωριμάσει το μήνα Οκτώβρη και άλλοι τα κουδούνια των κοπαδιών που ετοιμάζονται να κατέβουν στα χειμαδιά.

Στον Τρυγητή, του αμπελουργού πάνε χαλάλι οι κόποι.

Άλλος σκάφτει και κλαδεύει, κι άλλος πίνει και μεθάει, βγάζει το παράπονό του ο καλός εργάτης για τον επιτήδειο ακαμάτη και καταφερτζή.

Η συμβουλή στο νιο καλλιεργητή:

Αμπέλι για την αφεντιά σου κι ελιά για τα παιδιά σου.

Το Σεπτέμβρη στάρι σπείρε, και στο πανηγύρι σύρε.

Και η απορία του μεθυσμένου:

Κρασί σε πίνω για καλό και συ με πας στον τοίχο.

Είδε ο τρελός το μεθυσμένο και φοβήθηκε.

Ο τρελός κι ο μεθυσμένος στην ανηφόρα τραγουδάνε.

Αγαπάει ο κάπελας το μεθυσμένο, αλλά δεν τον κάνει και γαμπρό!

Καλό μήνα!

* Η Λίνα Μπόγρη-Πετρίτου ασχολείται συστηματικά με την Τοπική Ιστορία και την Λαογραφία της Αίγινας και αρθρογραφεί για τα θέματα αυτά στον τοπικό τύπο.

Advertisements
This entry was posted in Aegina First, Συνεργασίες and tagged , , , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

3 Responses to Σεπτέμβριος

  1. Ο/Η Ανώνυμος λέει:

    «Ο Άγιος… των σχολείων»! Πολύ μου αρέσει ως έκφραση! Είμαι σίγουρος πως η κ. Μπόγρη- Πετρίτου θα μου επιτρέψει να το αφιερώσω σε όλους εμάς τους εκπαιδευτικούς που ξεκινάμε αγώνα και δρόμου και επιβίωσης μαζί με τα παιδιά και τους γονείς.

  2. Ο/Η ΑΝΩΝΥΜΟΣ λέει:

    Λέτε να με θεωρήσουνε αιρετικό; Θα με σώσει, πιστεύω, η κ. Λίνα που τα έχει καλά (μα πως τα καταφέρνει;), και με τους παπάδες. (όποιος την είδε χτες στο λαογραφικό πως μιλούσε με τον της «κόκκινης εκκλησίας θα με καταλάβει). Οφείλω, λοιπόν για την πληροφόρηση έστω, να το πω, επειδή πιο πάνω κάνει αναφορά στην καινή διαθήκη (τούτο εστί το αίμα μου).
    Οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι το κρασί είναι το αίμα του θεού Διόνυσου κι όποιος το έπινε, έριχνε μέσα του το αίμα του θεού!

  3. Ο/Η ΠΕΜΠΤΑΣ λέει:

    Δεν θέλω να σας λυπήσω με τόσο ωραίες καλοκαιρινές ημέρες ακόμα, αλλά η λατινική λέξη indictio από την οποία προήλθε και η ονομασία που η εκκλησία ονομάζει ως αρχή της ινδίκτου το εκκλησιαστικό έτος, αφορά την συλλογή φόρων ή την έκτακτη φορολογική εισφορά! Που σημαίνει ότι από πάντα βρίσκανε τους τρόπους να αρμέγουνε το λαό. Για να μη λέτε ότι μόνο το Δ.Ν.Τ. τα λέει κι από μόνο του. Βρε, όλοι διαβάζουνε ιστορία…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s