Ο Αύγουστος

Αυγουστιάτικο φεγγάρι...

της Λίνας Μπόγρη-Πετρίτου*

Ο Αύγουστος, ο μήνας της Παναγιάς, της Ευαγγελίστριας των Ελλήνων.

Ο Αύγουστος, το Πάσχα του καλοκαιριού, της αφθονίας των καρπών, των προλήψεων και των παροιμιών.

Ο όγδοος μήνας του Γρηγοριανού ημερολογίου, που στο ρωμαϊκό ημερολόγιο λεγόταν Sextilis, (λατινικά sextus = έκτος), ήταν τότε ο έκτος μήνας. Αργότερα πρόσθεσαν στην αρχή του χρόνου τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο και έγινε ο όγδοος μήνας που του έδωσαν το όνομα Αύγουστος (λατινικά Augustus = Σεβαστός), τιμώντας τον πρώτο τους αυτοκράτορα Οκταβιανό Αύγουστο. Με τη σειρά του εκείνος (απ’ ό,τι λέγεται), πρόσθεσε αυθαίρετα μία ημέρα ακόμα, που την πήρε από το Φεβρουάριο, και τις έκανε 31, για να μη υστερεί από τον Ιούλιο, (που είχε ήδη 31) και ήταν αφιερωμένος στον Ιούλιο Καίσαρα!

Οκταβιανός Αύγουστος

«Περί της υγείας σου τον Αύγουστον ερώτα», αναφέρει η παροιμιώδης έκφραση, γιατί κρύβει κινδύνους για την υγεία: οι υψηλές θερμοκρασίες, τα πολλά έντομα, η μεγάλη κατανάλωση λαχανικών και φρούτων ιδιαίτερα τις ημέρες της νηστείας του δεκαπενταύγουστου, οι στομαχικές διαταραχές και πιο παλιά οι ελώδεις πυρετοί.

Είναι ο μήνας που αρχίζει με τη νηστεία της Παναγιάς και τελειώνει με τη νηστεία του Αϊ Γιάννη του Αποκεφαλιστή (στις 29), ή του Νηστικού, που θεράπευε τη θέρμη.

Οι πρώτες έξη ημέρες του Αυγούστου, τα μερομήνια, όπως τα λέει ο λαός μας, προσφέρονται για τις καιρικές προγνώσεις. Παλιοί ναυτικοί, αγρότες και βοσκοί, γίνονται οι μετεωρολόγοι της υπαίθρου για όλο το χρόνο, αφού η κάθε μέρα αντιστοιχεί σε δύο μήνες του χρόνου.

Τις πρώτες έξη ημέρες, ο λαός μας τις ονομάζει δρίμες και δεν αφήνουν τα παιδιά κυρίως, να κολυμπούν στη θάλασσα (πικρή ανάμνηση των παιδικών μας χρόνων, που δεν μπορούσαμε βέβαια να καταλάβουμε, πως η όλη ιστορία είχε σχέση με τα δυνατά μελτέμια, τα μπουρίνια). Επίσης τις ημέρες αυτές δεν έπλεναν ρούχα, δεν έκοβαν ξύλα. Κι όλα αυτά γιατί πίστευαν πως τότε «επενεργούν ανεξιχνίαστες δυνάμεις».

Η αυγουστιάτικη θάλασσα της Αίγινας

Γι’ αυτό και λένε:

Τ’ Αυγούστου οι δρίμες στα πανιά (σκώρος), και του Μαρτιού στα ξύλα (σαράκι).

Στη Μεταμόρφωση του Σωτήρα, η νηστεία για την Κοίμηση της Παναγιάς, κάνει ένα μικρό διάλειμμα, επιτρέπεται… προς βρώσιν το ψάρι, και ο λαός συμβουλεύει:

Της Αγιά Σωτήρας σωτήρευε τα ρούχα σου (και πάλι για τις δρίμες ο φόβος!)

Και η λαϊκή σοφία έκλεισε όλο τον Αύγουστο μέσα σε παροιμίες με συμβουλές για καλλιέργειες, καιρικές προγνώσεις, ευχές:

Τον Αύγουστο τον χαίρεται, οπόχει να τρυγήσει

Ο Αύγουστος πουλά κρασί κι ο Μάης πουλάει στάρι (ο γεωργός γνωρίζει, από ένα μήνα πριν, την απόδοση της σοδειάς του).

Αύγουστος άβρεχος, μούστος άμετρος.

Θεός να φυλάει τα λιόδεντρα απ’ το νερό τ’ Αυγούστου.

Όποιος φυλάει τον Αύγουστο, το Μάη θερίζει μόνος.

Καλός ο ήλιος του Μαγιού, τ’ Αυγούστου το φεγγάρι (έχει το πιο λαμπερό και ολόγιομο φεγγάρι).

Αυγουστιάτικο φεγγάρι στην Αφαία

Τ’ Αυγούστου και του Γεναριού τα δυο λαμπρά φεγγάρια.

Από Μαρτιού πουκάμισο κι απ’ Αύγουστο σεντόνα.

Ούτε Αύγουστος χειμώνας, ούτε Μάρτης καλοκαίρι (ή)

Από Μάρτη καλοκαίρι κι από Αύγουστο χειμώνα.

Ήρθε ο Αύγουστος; Παρ’ την κάπα σου.

Δεκαπέντησε ο Αύγουστος; Πυρώσου και μη ντρέπεσαι.

Επλάκωσε ο Αύγουστος, η άκρια του χειμώνα.

Το Μάη με πουκάμισο, τον Αύγουστο με κάπα.

Κάθε πράμα στον καιρό του, κι ο κολιός τον Αύγουστο.

Να ʼσαι καλά τον Αύγουστο που ʼναι παχιές οι μύγες.

Αυγουστοοικοδέσποινα, καλαντογυρεύτρα (όταν η νοικοκυρά είναι σπάταλη τον Αύγουστο, τα Χριστούγεννα ζητιανεύει).

Ζήσε μαύρε μου να φας τριφύλλι, και τον Αύγουστο σταφύλι (έλεγαν οι αγωνιστές του ʼ21 στ’ άλογό τους για να κάνει κουράγιο ως να τελειώσει ο πόλεμος).

Μακάρι σαν τον Αύγουστο να ʼταν οι μήνες όλοι.

Αύγουστε τραπεζοφόρε, να ʼσουν τρεις φορές το χρόνο (ή)

Αύγουστε καλέ μου μήνα να ʼσουν δυο φορές το χρόνο.

Καλάθια με σταφύλια

Και η δική μας έμμετρη αιγινήτικη παροιμία-ευχή για να πουληθούν σε καλή τιμή τα σύκα και τα σταφύλια όπως μου τη θυμίζει ο κ. Θεμιστοκλής Γρ. Μαλτέζος:

Καλέ μου, μήνα Αύγουστε, πόσοι σε καρτερούνε!
Άλλοι να ξεχρεώσουνε, κι άλλοι να παντρευτούνε!

Καλό μήνα!

* Η Λίνα Μπόγρη-Πετρίτου ασχολείται συστηματικά με την Τοπική Ιστορία και την Λαογραφία της Αίγινας και αρθρογραφεί για τα θέματα αυτά στον τοπικό τύπο.

Advertisements
This entry was posted in Aegina First, Συνεργασίες and tagged , , , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

5 Responses to Ο Αύγουστος

  1. Ο/Η ΕΝΑΣ ΦΙΛΟΣ λέει:

    ευχές και για σας. Να μου επιτρέψει η κ. Πετρίδη να θυμίσω κάτι από τα παιδικά μου χρόνια σε σχέση με τις πρώτες ημέρες του Αύγουστου και τις προλήψεις. Δεν άφηναν να φοράμε κανένα χρυσαφικό, όπως τον βαπτιστικό μας σταυρό, η χρυσή ταυτότητα που ήταν τότε πολύ της μόδας, γιατί έλεγαν ότι οι δρίμες θα μας ρουφήξουν στο βυθό!

  2. Ο/Η Ενας περαστικός λέει:

    Είμαι σίγουρος ότι η κ. Λίνα δεν θα με παρεξηγήσει αν συμπληρώσω την παροιμία του Αυγούστου:
    Επάτησεν ο Αύγουστος η άκρη του χειμώνα, παύει ο φτωχός το δειλινό κι άρχοντας τον ύπνο.
    Ευχαριστώ για τα λαογραφικά που μας ομορφαίνουν τη ζωή!

  3. Ο/Η φίλος της αίγινας λέει:

    Γεια σας, φίλοι μου, με τις αναδρομές στο παρελθόν μέσω της λαογραφίας, και την ενημέρωση με τον σωστό και καθαρό λόγο. Επειδή είμαι παρασκευάς και σεις τους αγαπάτε τους παρασκευάδες να σας δώσω και εγώ μια πληροφορία για τις δρίμες. Παλιά έλεγε ο πατέρας μου ότι πέρναγε ο παπάς μετά τη λειτουργία του Σωτήρος και άγιαζε τα σπίτια όπως στα Φώτα για τους καλικατζαραίους. Καλό μήνα με υγεία και χαρά για όλους.

  4. Ο/Η Λίνα Μπόγρη-Πετρίτου λέει:

    Και τα τρία σχόλια δεκτά και χρήσιμα. Ναι, έτσι μας φόβιζαν με τα χρυσαφικά που κακώς δεν τα ανέφερα γιατί παραπέμπουν σε… μακάβρια ερμηνεία!
    Στο σχόλιο του «ένας περαστικός», έχω να πω ότι στην Αίγινα η παροιμία είναι μόνη της και σκέτη: «Πάψε φτωχέ το δειλινό και συ άρχοντα τον ύπνο», και αφορά την ισημερία του Σεπτέμβρη όπου οι μέρες αρχίζουν να μικραίνουν και ο
    εργάτης που τότε δούλευε «από ήλιο σε ήλιο», είχε την ανάγκη του λιτού γεύματος κατά το δειλινό, για ν’ αντέξει μέχρι το τέλος της μέρας. Ο δε… άρχοντας, το αφεντικό, δεν κοιμόταν πια για λίγο το μεσημέρι ώστε να παρακολουθεί τις εργασίες των εργατών του περισσότερο ξεκούραστος. ( Στο αιγινήτικο έθιμο του Λειδινού αναφέρομαι σχετικά).
    Στον «φίλο της Αίγινας», ήθελα να παρακαλέσω, αν συνεχίζει να μας διαβάζει, να μας αναφέρει την περιοχή όπου συνήθιζαν τον αγιασμό. Είναι όντως σημαντικό, να το καταγράψουμε.
    Σας ευχαριστώ πολύ, όλους!

    • Ο/Η φίλος της αίγινας λέει:

      Ευχαρίστως σας απαντώ. Ο παππούς από τον πατέρα μου ήταν από την Ήπειρο. Συζητώντας το, η μητέρα μου λέει πως αυτό γινόταν από τους νοικοκυραίους οι οποίοι ράντιζαν μόνοι τους το σπίτι με το αγίασμα που έφερναν από την εκκλησία την ημέρα της γιορτής του Σωτήρος. Όσο για τον παπά που άγιαζε αυτό να γινόταν τα πιο παλιά χρόνια.
      Πάντα στη διάθεση σας.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s