Η Αίγινα του Gerhard Marcks

Gerhard Marcks - Aegina landscape

του Γιώργου Θ. Καλόφωνου*

Τις μέρες αυτές της δοκιμασίας της χώρας μας, το ενδιαφέρον όλων μας έχει μετατοπισθεί από την τοπική στην παγκόσμια κλίμακα. Μένουμε αποσβολωμένοι να παρακολουθούμε την επικαιρότητα: τις πρωτοφανείς εξελίξεις στην κεντρική πολιτική σκηνή και την μοιραία σχέση τους με τις δυσοίωνες εξελίξεις της διεθνούς οικονομίας. Σαν αντίδοτο όμως στον καταιγισμό αυτό των θλιβερών ειδήσεων και των απαισίων γεγονότων θα ασχοληθώ εδώ με ένα θέμα ανεπίκαιρο και τοπικό. Μια υποσημείωση της τοπικής πολιτισμικής ιστορίας του νησιού μας που συνδέει όμως την μικρή Αίγινα με την γερμανική και την διεθνή εικαστική δημιουργία του αιώνα που πέρασε.

Ενώ λοιπόν η σχέση της Αίγινας με σημαντικούς ανθρώπους του πνεύματος και της τέχνης όπως ο Καζαντζάκης, ο Πικιώνης, ο Ελύτης, ο Παπάς, ο Νικολάου, ο Καπράλος, ο Μόραλης, μας είναι λίγο-πολύ γνωστή, ελάχιστοι είναι αυτοί που γνωρίζουν την σχέση του νησιού μας με έναν σημαντικό Γερμανό εικαστικό δημιουργό, τον Γκέρχαρντ Μάρκς (1889-1981), έναν από τους σπουδαιότερους Γερμανούς γλύπτες του εικοστού αιώνα, που σύνδεσε το όνομά του με την σχολή και το καλλιτεχνικό κίνημα Μπαουχάους. Καθιερωμένος γλύπτης και δάσκαλος την περίοδο του μεσοπολέμου ο Μαρκς υπήρξε συνεργάτης του διάσημου αρχιτέκτονα και ιδρυτή του Μπαουχάους, Βάλτερ Γκρόπιους. Ήταν μάλιστα από τους πρώτους που δίδαξαν στην περίφημη σχολή, όπου ανέλαβε την καλλιτεχνική διεύθυνση του εργαστηρίου κεραμικής.

Gerhard Marcks - Zwei FreundeΕνώ είχε ήδη αποχωρίσει από το Μπαουχάους για να ακολουθήσει μια επιτυχημένη προσωπική πορεία, ήρθε η άνοδος του ναζισμού. Ο Γκέρχαρντ Μάρκς υπέστη διωγμούς από το νέο καθεστώς, όπως άλλωστε και το σύνολο των πρωτοποριακών καλλιτεχνών της Γερμανίας της εποχής. Απολύθηκε από την κρατική σχολή καλών τεχνών στην οποία δίδασκε και του απαγορεύθηκε τόσο να διδάσκει, όσο και να εκθέτει. Το έργο του «Δύο Φίλοι» περιλήφθηκε μάλιστα στην προπαγανδιστική έκθεση της Εκφυλισμένης Τέχνης που οργάνωσε το ναζιστικό καθεστώς στο Βερολίνο το 1939, στην προσπάθειά του να δυσφημίσει και να απαξιώσει την μοντέρνα τέχνη.

Gerhard Marcks - AeginaΜετά την λήξη του Πολέμου, κατά την διάρκεια του οποίου ένα μεγάλο μέρος του έργου του χάθηκε όταν το εργαστήριό του χτυπήθηκε από βόμβα, ο Μαρκς δίδαξε ξανά για ένα διάστημα στο Αμβούργο αλλά σύντομα παραιτήθηκε για να αφοσιωθεί απερίσπαστος στην καλλιτεχνική δημιουργία. Παράλληλα το έργο του είχε κερδίσει μεγάλη αναγνώριση τόσο στην Γερμανία, όσο και στο εξωτερικό. Έργα του κοσμούν δημόσιους χώρους, μουσεία και ιδιωτικές συλλογές σε πολλές πόλης της Γερμανίας και των ΗΠΑ. Ανάμεσά τους και το γλυπτό με τίτλο «Αίγινα» που έχει τοποθετηθεί σε κεντρικό πάρκο της Βέρμης, πόλης που φιλοξενεί και το ίδρυμα που δημιούργησε ο ίδιος λίγο πριν από τον θάνατό του.

Gerhard Marcks Παρότι ο Γκέρχαρντ Μάρκς ξεκίνησε ως εξπρεσιονιστής, από το 1925 όταν ταξίδεψε για πρώτη φορά στην Ελλάδα και την Ιταλία ήρθε σε επαφή με την Αρχαία Ελληνική Γλυπτική. Ο ενθουσιασμός του για την Αρχαϊκή Τέχνη υπήρξε καθοριστικός παράγοντας για την απομάκρυνσή του από τον εξπρεσιονισμό και τηνδημιουργία του χαρακτηριστικού προσωπικού ύφους της τέχνης του. Η σχέση αυτή του έργου του με την Ελλάδα είναι κάτι που ο ίδιος έχει επισημάνει: «έχω πρωτίστως επηρεασθεί από την Ελληνική Τέχνη, αλλά μου δίνει ερεθίσματα επίσης και η Αγυπτιακή, Κινέζικη και η Ινδική Τέχνη και ιδιαιτέρως η Τέχνη των Αμερικανών Ινδιάνων…». Επισκεπτόταν συχνά την χώρα μας και το 1960 απέκτησε ένα μικρό σπίτι στην Αίγινα όπου ζούσε και εργαζόταν τα καλοκαίρια. Πέρα από γλυπτά με θέματα εμπνευσμένα από τα καλοκαίρια του στην Αίγινα, ο Γκέρχαρντ Μάρκς άφησε πίσω του πολλές ακουαρέλες και σχέδια που αποτυπώνουν με μοναδικό τρόπο τοπία του νησιού. Το λιτό σπίτι του μπορεί ακόμη κανείς να το διακρίνει στην βόρεια ακτή του νησιού.

Gerhard Marcks's house in Aegina in the 1960s

Gerhard Marcks at his Aegina home

Ο Γιώργος Θ. Καλόφωνος είναι ιστορικός-βυζαντινολόγος και συνεργάτης της εφημερίδας «Καθημερινή της Κυριακής», όπου δημοσιεύει κατά καιρούς άρθρα, συνεντεύξεις και βιβλιοπαρουσιάσεις πάνω σε θέματα που αφορούν την ελληνική ιστορία και τον πολιτισμό.

Advertisements
This entry was posted in Aegina First, Συνεργασίες and tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

One Response to Η Αίγινα του Gerhard Marcks

  1. Ο/Η Φίλος του νησιού λέει:

    Μπράβο κ. Γιώργο, μας χρειάζονται πού και πού τέτοια άρθρα!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s